Afgelopen week presenteerde Proton hun nieuwe softwaresuite, waarmee het bedrijf de strijd aan wil gaan met voornamelijk Microsoft en Google. Proton heeft privacy hoog in het vaandel staan, maar levert het echt een volledig alternatief voor wat Big Tech te bieden heeft?
Proton bood voor de introductie van Workspace en Meet al verschillende apps aan om te gebruiken als (zakelijke) gebruiker. Denk aan hun mail-app, maar ook alternatieven voor Excel van Microsoft en Sheets van Google of Proton Docs. Een beperking van de Proton-suite blijkt al door het ontbreken van een volwaardig PowerPoint-equivalent. Organisaties maken hier regelmatig gebruik van en moeten bij een migratie het dus zonder een vergelijkbare oplossing stellen bij Proton. Nog zonder de wisseling in bestandsformaten, ontstaat er zo dus al frictie bij een overstap.
Bij Google of Microsoft verwerkt een centrale server alle wijzigingen binnen de productiviteitssuite. Bij Proton is die server echter ‘blind’ door de versleuteling. Aanpassingen aan afbeeldingen en animaties moeten daarom op de computer van de gebruiker zelf worden berekend en gesynchroniseerd. Dat vraagt meer rekenkracht dan bij de Amerikaanse concurrentie en slimme softwarelogica.
En, nogmaals, het faciliteren van een soepel werkend PowerPoint-alternatief zonder privacy op te offeren is technisch stukken uitdagender dan bijvoorbeeld een Word-alternatief, aangezien Proton in het laatstgenoemde geval wél een applicatie levert.
Proton introduceert volledig versleutelde bedrijfssuite
Architectuur op basis van zero-knowledge
Het cruciale verschil tussen Proton en bekendere providers ligt in de trust-architectuur. Waar Microsoft en Google vertrouwen op encryptie waarbij de provider de sleutels beheert, hanteert Proton een strikt Zero-Knowledge model. Partijen als Microsoft of Google kunnen zichzelf dus eventueel toegang verschaffen tot de data, bijvoorbeeld voor indexering of AI-training.
Alle data binnen de Proton Workspace, variërend van e-mailverkeer tot documentopslag in Drive, wordt aan de client-zijde versleuteld. Dit moet het risico van aanvallen en grootschalige server-side datalekken verkleinen. In een juridisch kader biedt het feit dat het bedrijf uit Europa komt en hier opereert bovendien een extra laag van bescherming. De Amerikaanse overheid kan data hierdoor niet opvragen omdat ze niet onder de Amerikaanse CLOUD Act vallen. Google en Microsoft zijn opgericht in de Verenigde Staten, daar gevestigd en vallen dus wel onder Amerikaanse jurisdictie.
Dit weerspreken zij (en andere Amerikaanse vendoren) door allerlei maatregelen te benoemen die de soevereiniteit dienen te waarborgen. Denk aan de logische scheiding van cloudomgevingen, Europees personeel en simpelweg de belofte dat de cloudspeler een bevel zal aanvechten. Dit alles blijft vooralsnog niet juridisch getest, wat Proton een voordeel geeft. Ook al is dat niet technisch gezien een EU-gebaseerd alternatief, het is in ieder geval niet Amerikaans.
Europa betaalt 265 miljard euro voor digitale afhankelijheid
Netwerkbeveiliging via dedicated IP en VPN
Waar Proton zich onderscheidt ten opzichte van soortgelijke diensten, is de naadloze integratie van een zakelijke VPN met dedicated IP-adressen direct binnen de suite. Zo blijkt andermaal de nadruk op privacy. Hierdoor kunnen IT-beheerders met minimale configuratie een ‘virtueel kantoor’ afdwingen. SaaS-diensten zoals Salesforce worden via IP-whitelisting volledig afgeschermd voor verkeer van buitenaf. Dit blokkeert de categorie hacks waarbij gestolen inloggegevens vanaf vreemde locaties worden misbruikt. Proton maakt deze robuuste netwerkbeveiliging toegankelijk zonder dat daar complexe, externe netwerkinfrastructuren voor nodig zijn.
Bij Microsoft en Google is deze aanpak aanzienlijk gefragmenteerder. Die partijen bieden standaard geen VPN-dienst bij hun kantoorpakketten om individuele medewerkers van een vast IP te voorzien. Microsoft 365 vereist een vergelijkbare beveiliging complexe configuraties binnen de Azure- en Entra-omgevingen.
Google Workspace-gebruikers zijn aangewezen op third-party VPN-providers om een dedicated IP af te dwingen. Terwijl Microsoft en Google uitgaan van een complex ‘Zero Trust’ model waarbij beveiliging vooral op applicatieniveau plaatsvindt, kiest Proton voor een tastbaardere aanpak. Door een VPN met vast IP-adres direct in de suite te integreren, wordt het netwerk zelf de eerste verdedigingslinie. Voor een IT-beheerder betekent dit dat de toegang tot bedrijfsdata simpelweg op netwerkniveau geblokkeerd blijft voor iedereen buiten de vertrouwde ‘omgeving’. Dat is een stuk overzichtelijker dan het beheren van talloze losse toegangsregels.
Identiteitsbeheer en wachtwoordmanager
Proton Workspace integreert ook de eigen Proton Pass-wachtwoordmanager. Die gaat verder gaat dan enkel opslag. De ingebouwde functionaliteit voor e-mail-aliassen stelt IT-afdelingen onder andere in staat om het gebruik van het primaire zakelijke e-mailadres bij externe diensten te beperken. Dat werkt als een effectieve firewall tegen phishing. Ook moet het voorkomen dat een datalek bij een derde partij direct leidt tot de blootstelling van de primaire corporate identity.
Microsoft en Google zetten volledig in op Single Sign-On, waarbij een zakelijk hoofdaccount de universele sleutel is voor alle externe tools. Hoewel dit gemak qua beheer biedt, ontbreekt een ingebouwde laag voor anonimisering. Ze bieden geen alternatief voor de e-mail-aliassen zoals bij Proton. Het echte zakelijke adres blijft hierdoor overal de unieke identifier. Dit vergroot niet alleen de kans op gerichte phishing, maar zorgt er ook voor dat je zakelijke identiteit direct op straat ligt zodra een externe partij gehackt wordt.
Daarnaast is het wachtwoordbeheer diep verankerd in de browser bij Google en Microsoft. Waar Proton fungeert als een isolatielaag die je werkelijke gegevens maskeert, kiezen de twee concurrenten dus voor een transparant model waarbij gemak en centrale monitoring boven individuele anonimiteit gaan. Voor een IT-afdeling betekent dit dat je bij de grote spelers minder controle hebt over de ‘digitale voetafdruk’ die medewerkers buiten de eigen organisatie achterlaten.
Functionele kanttekeningen: AI en productiviteit
Ondanks het sterke beveiligingsaanbod kent Proton Workspace zeker functionele beperkingen ten opzichte van Microsoft en Google. Zoals genoemd ontbreekt op dit moment nog een volwaardig alternatief voor Microsoft PowerPoint of Google Slides.
Een discussie over deze suites kan tegenwoordig niet zonder AI te bespreken. Waar Microsoft Copilot en Google Gemini diep geïntegreerd zijn voor complexe data-analyse, kiest Proton met hun Lumo AI voor een behoudende koers. De focus van dat model ligt op lokale verwerking om privacy te waarborgen. Dit resulteert in een assistent die functioneel minder krachtig is dan de modellen die trainen op publieke en private datasets van gebruikers.
De suite van Proton is nu uitgebreid met Meet voor end-to-end versleutelde videocommunicatie. Dat maakt de suite completer, maar integratiemogelijkheden met third-party-applicaties zijn wel complex. Dat heeft te maken met de aard van encryptie en daardoor is integratie van de alternatieven van Google en Microsoft een stuk makkelijker te bewerkstelligen.
Prijzen vergeleken
Wanneer we de prijzen van Proton, Microsoft en Google naast elkaar leggen, valt op dat de instapprijs van Proton Workspace (12,99 euro) aanzienlijk hoger ligt dan die van de concurrentie. Microsoft vraagt voor hun Business Basic-abonnement 5,20 euro per gebruiker per maand. Google Starter kost 6,80 euro per persoon per maand.
In het middensegment kruipen de tarieven dichter naar elkaar toe, waarbij het 12,99 euro-abonnement van Proton concurreert met het Business Standard-abo van Microsoft van 10,80 euro. Google biedt hun ‘standaard’-abonnement aan voor 13,60 euro per maand voor elke gebruiker.
Wordt er gekozen voor het meest uitgebreide worksuite-abonnement, dan zijn de prijsverschillen minimaal. Proton Premium (a 19,99 euro per maand per persoon) positioneert zich tussen Microsoft Business Premium en Google Plus in, van respectievelijk 19,10 euro en 21,10 euro per persoon per maand.
Waarvoor moet ik nu kiezen als bedrijf?
Proton Workspace positioneert zich niet als de meest feature-rijke suite, maar als de veiligste. Voor sectoren waar intellectueel eigendom, juridische vertrouwelijkheid of databeveiliging prioriteit hebben, biedt Proton zeker een noemenswaardig alternatief.
De keuze voor Proton is een strategische, maar op dit moment zeker niet voor elk bedrijf de meest logische. Zo is de AI-assistent bij lange na niet zo goed als de concurrentie en ook het ontbreken van applicaties die de concurrenten wel bieden, is voor veel bedrijven een no-go.
Tevens spelen kosten bij veel bedrijven een belangrijke rol en de meest betaalbare abonnementen worden aangeboden door het Big Tech-duo. Zo zijn er niet alleen gebruiksgemak, volwassenheid en het aantal features en applicaties relevant, maar ook de prijs. Extra privacy, zo blijkt, vraagt op veel fronten om compromissen.