In heel veel bedrijven en organisaties is er momenteel een strijd gaande over de vraag: wie gaat nu eigenlijk over ICT? Want in een hoog gedigitaliseerde operatie is het niet meer vanzelfsprekend dat alles wat te maken heeft met informatie technologie binnen de traditionele ICT afdeling valt. Onderwerpen als data gedreven werken, AI en informatiebeveiliging brengen een traditionele indeling aan het wankelen. Organisaties moeten zich dan ook beraden over de plek en rol van de ICT afdeling en de prangende vraag is of een organisatie met een traditionele ICT afdeling voldoende in staat is om technologische vernieuwing te realiseren en een effectieve implementatie en het beheer hiervan voor elkaar te krijgen.
De worsteling rondom de verantwoordelijkheid over ICT heeft sterk te maken met de verwachtingen en afstemming rondom digitalisering. Namelijk veel medewerkers en managers ervaren onvoldoende initiatief vanuit de ICT afdeling en vinden de snelheid waarmee innovaties uitgerold kunnen worden veel te laag. Dit heeft niet alleen te maken met onwil of onkunde maar ook met de grenzen van capaciteit omdat er steeds meer rondom ICT georganiseerd, gecontroleerd en gerapporteerd moet worden (denk hierbij aan NIS2 of AVG). Ook zien ze een opkomst van nieuwe rollen zoals Data Engineers en Architecten welke normaliter onder de traditionele ICT afdeling vielen en nu vaak onder afdelingen vallen die in het primaire proces zitten. Tenslotte is er een sterke verwevenheid tussen technologie en de primaire operatie zoals bijvoorbeeld AI toepassingen waardoor gebruikers in een organisatie steeds digitaal vaardiger moeten worden en niet meer kunnen terugvallen op de traditionele ICT afdeling.
Samengevat zijn er dus drie ontwikkelingen die ervoor zorgen dat de traditionele ICT afdeling moet veranderen. Allereerst dus de extra capaciteit en hoge snelheid die nodig is bij de implementatie van nieuwe technologie. De tweede ontwikkeling heeft te maken met de komst van nieuwe rollen die niet meer per definitie het best belegd zijn in een ICT afdeling. En de derde ontwikkeling is de digitale vaardigheid die nodig is in de operatie. Het is dus niet zozeer de vraag of de traditionele ICT afdeling gaat veranderen maar meer op welke manier en hoe snel. Hierbij kunnen er een aantal perspectieven gekozen worden.
Het eerste perspectief is om onderscheid te gaan maken tussen beheer en vernieuwing. Onder beheer wordt verstaan het in de lucht houden van infrastructuren en systemen en deze maximaal te ondersteunen om daarmee de continuïteit van een operatie te borgen. Deze rol past uitstekend bij een traditionele ICT afdeling en de kennis en ervaring op dit gebied is bij de meeste ICT afdelingen erg goed. Vernieuwing of innovatie gaat over het verkennen van nieuwe technologie, het uitproberen van nieuwe toepassingen en ook het uitrollen van deze zaken. Aangezien het hierbij vooral om toepassing in de praktijk gaat waarbij een verandering van werkwijze noodzakelijk is, zou dit idealiter door primaire afdelingen uitgevoerd moeten worden. Hiermee worden alle vernieuwingstrajecten belegd in de primaire operatie en moeten hiervoor ook de noodzakelijke rollen belegd gaan worden.
Het tweede perspectief is een verdeling op basis van (ondersteunende) technologie en (operationele) toepassing. In deze verdeling worden zaken die onder infrastructuur vallen (zoals netwerken, devices etc.) gekoppeld aan de ICT afdeling. Hieronder vallen ook technologie platformen zoals iPaaS en andere Cloud omgevingen. De primaire afdelingen worden in dit perspectief verantwoordelijk voor het directe gebruik zoals applicaties en andere toepassingen.
Het derde perspectief is wat complexer en maakt onderscheid op basis van digitale competenties. Een digitale competentie is de uitvoering van een specialisme op het vlak van digitalisering waarbij dit niet per definitie een hiërarchische afdeling hoeft te zijn. In dit perspectief wordt gekeken naar de aanwezige en benodigde expertise en welke positionering daarvoor het meest effectief is. Dit artikel is niet bedoeld om alle digitale competenties te beschrijven maar een indruk te geven van de ICT afdeling nieuwe stijl. Hoe de verdeling van competenties precies moet lopen is afhankelijk van de context. Als algemene regel geldt dat ‘traditionele’ competenties zoals Service Management beter passen bij de ICT afdeling en wat meer nieuwe competenties zoals Architectuur Management een plek krijgen in andere afdelingen. Maar zoals gezegd krijgt in dit perspectief het begrip afdeling of team een wat andere lading.
In onze praktijk zijn we momenteel met diverse organisatie uit verschillende branches in conclaaf hoe we ons zo goed mogelijk voorbereiden op de veranderende rol van de traditionele ICT afdeling. In dit artikel hebben we drie mogelijke perspectieven geschetst maar in de praktijk kunnen er wel 5 of 6 perspectieven gedefinieerd worden. Ook is met dit artikel niet het hele verhaal verteld. We geven hier een vereenvoudiging weer waarbij de traditionele ICT afdeling opgeknipt wordt. Er zijn natuurlijk situaties waarbij er al diverse teams zijn geformeerd waardoor dit opknippen een andere lading krijgt. Ook kan er een structuur bedacht worden waarbij er een gelaagdheid van teams en afdeling ontstaat op het terrein van digitalisering waarbij er bijvoorbeeld een regieafdeling ontstaat die de aansturing doet van alle zaken op het gebied van digitalisering.
Tenslotte willen we in dit artikel vooral de discussie aanzwengelen rondom het opnieuw definiëren van de ICT afdeling. Hierbij zijn er nog veel vragen te beantwoorden en moet het artikel meer gezien worden als input voor een verdere discussie. Het zou mooi zijn om feedback te krijgen en met elkaar de voor- en nadelen van de verschillende perspectieven te bespreken.
Dit is een ingezonden bijdrage van IT-Councelor. Via deze link vind je meer informatie over de mogelijkheden van het bedrijf.