Bedrijfsleiders wereldwijd spreken vol enthousiasme over kunstmatige intelligentie, maar investeren opvallend weinig in de vaardigheden die nodig zijn om de technologie daadwerkelijk succesvol te maken. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van Economist Impact, onderdeel van de Economist Group, waarin 639 senior beslissers uit onder meer Londen, New York, Singapore, Sydney en Tokio werden ondervraagd.
Investeren
De resultaten schetsen een opvallend beeld: slechts vier procent van de organisaties behaalde daadwerkelijk rendement op hun AI-investeringen. Toch ligt de schuld volgens veel bedrijven niet bij de technologie zelf, maar bij gebruikers die onvoldoende voorbereid zouden zijn om met AI te werken.
Grote ambities, beperkte voorbereiding
Het onderzoek richtte zich op drie kerngebieden: investeringen, talentontwikkeling en governance. In alle drie blijken organisaties achter te blijven. Slechts 38 procent van de bedrijven beschikt over een specifiek budget voor AI-ontwikkeling, en veel organisaties hebben moeite om AI structureel te integreren in hun bedrijfsprocessen.
AI-vaardigheden
Hoewel vrijwel alle ondervraagde executives stellen dat zij investeren in AI-vaardigheden van medewerkers, gebeurt dit vaak informeel. Bedrijven vertrouwen vooral op zelfstudie, mentoring of online cursussen. Slechts 16 procent biedt gestructureerde interne trainingen aan en 21 procent werkt samen met externe opleidingspartners.
Volgens de onderzoekers leidt deze aanpak tot een fundamenteel probleem: bedrijven verwachten een transformatie door AI, maar investeren niet in de menselijke capaciteiten die daarvoor nodig zijn.
Gebrek aan toezicht en strategie
Ook op het gebied van verantwoord AI-gebruik blijken organisaties onvoldoende voorbereid. Slechts 8 procent heeft een uitgebreid governancekader ingevoerd om risico’s rond AI te beheersen. Daardoor worden medewerkers vaak zelf verantwoordelijk voor het omgaan met fouten of risico’s van AI-systemen.
Kloof
Tegelijkertijd bestaat er een duidelijke kloof tussen directie en middenmanagement. Terwijl topbestuurders zeggen AI-talent actief te stimuleren, geeft bijna de helft van de middenmanagers aan nauwelijks verantwoordelijkheid te hebben voor de ontwikkeling van AI-vaardigheden binnen hun teams.
Menselijke vaardigheden belangrijker dan ooit
Ironisch genoeg groeit juist het belang van menselijke kwaliteiten naarmate AI meer taken automatiseert. Omdat AI-systemen geen begrip hebben van doelen of context, blijven menselijke oordeelsvorming en kritisch denken essentieel. Toch zegt slechts een derde van de respondenten dat hun werknemers uitblinken in creativiteit en kritisch denken. Vaardigheden die cruciaal zijn om AI-uitkomsten te controleren.
Experts waarschuwen bovendien voor zogenoemde ‘skill erosion’: wanneer professionals minder zelf uitvoeren en meer vertrouwen op AI, kan hun vakkennis afnemen, waardoor fouten juist moeilijker te herkennen worden.
Groeiend verschil tussen grote en kleine bedrijven
Het onderzoek wijst ook op een toenemende kloof tussen grote en kleine organisaties. Kleinere bedrijven hebben vaker budgetbeperkingen en missen middelen om specialisten aan te trekken of trainingen te financieren. Zonder gerichte ondersteuning dreigt AI volgens de onderzoekers bestaande ongelijkheden verder te vergroten.
Opvallend is dat andere recente studies eveneens relativerende resultaten tonen. In een groter internationaal onderzoek onder bijna 6.000 executives gaf meer dan 80 procent aan de afgelopen drie jaar geen duidelijke impact van AI te hebben gezien op productiviteit of werkgelegenheid.
Conclusie
De conclusie van Economist Impact is duidelijk: AI kan alleen waarde creëren als technologische investeringen gepaard gaan met investeringen in mensen, vaardigheden en governance. Zonder die balans blijft de beloofde revolutie voorlopig uit.