De Kiesraad zet een belangrijke stap in de modernisering van het verkiezingsproces. Met de ontwikkeling van Abacus is een nieuwe standaard neergezet voor het berekenen van verkiezingsuitslagen. Tijdens de komende verkiezingen krijgt de software een vuurdoop in veertien geselecteerde gemeenten.
De Nederlandse overheid werkt hard aan het versterken van de digitale infrastructuur rondom democratische processen. De Kiesraad ontwikkelt momenteel Abacus. Dat is een softwareprogramma dat op termijn de huidige module Uitslagvaststelling van OSV2020 (OSV2020-U) volledig moet vervangen. Het doel is om een robuuster, transparanter en moderner systeem voor het verwerken van stemmen te creëren.
Stapsgewijze uitrol en praktijktest
Om problemen te voorkomen en alles uitgebreid te kunnen testen, kiest de Kiesraad voor een stapsgewijze introductie. Veertien gemeenten, die samen een representatieve afspiegeling van Nederland moeten vormen, nemen deel aan de eerste praktijkfase. Het gaat om onder andere Utrecht, Groningen, Leiden, Purmerend en Gemeente Westland.
Deze aanpak stelt de Kiesraad in staat om het gebruik in de praktijk nauwgezet te monitoren en de software op basis van directe feedback verder te optimaliseren. Mocht er onverhoopt iets misgaan, dan kunnen deze gemeenten direct terugvallen op de vertrouwde OSV2020-U software.
Ontwikkeling in eigen beheer
In tegenstelling tot veel andere grote ICT-projecten binnen de overheid, wordt Abacus ontwikkeld door een intern ontwikkelteam van de Kiesraad zelf. Hierdoor blijft cruciale kennis over het domein behouden. Tevens wordt er gewerkt met een korte lijn tussen de wettelijke kaders en de technische uitvoering. Daarnaast is er een gebruikersgroep van gemeenten betrokken om te garanderen dat de software aansluit bij de behoeften op de werkvloer.
Transparantie is een kernwaarde bij de ontwikkeling van Abacus. De software is daarom open source en de broncode is voor iedereen inzichtelijk via GitHub. Dit zorgt ervoor dat externe ontwikkelaars en beveiligingsexperts in staat zijn om mee te kijken en verbeterpunten aan te dragen.
Op het gebied van beveiliging en compliance hanteert de Kiesraad strikte protocollen. HackDefense voert uitgebreide penetratietesten uit om de weerbaarheid tegen cyberaanvallen te toetsen. KPMG controleert of de software strikt voldoet aan de geldende kieswetgeving. De onderzoeken worden uitgevoerd door externe partijen die rouleren binnen een raamovereenkomst, wat de objectiviteit waarborgt.
Nederland zoekt uitweg uit Amerikaanse cloud, politiek heeft goede hoop
De toekomst van OSV2020
Voor de gemeenten die niet deelnemen aan deze pilot verandert er voorlopig niets. Zij blijven gebruikmaken van de huidige OSV2020-software. De lessen die worden getrokken uit de inzet van Abacus tijdens de testperiode, zullen bepalend zijn voor de verdere uitrol naar de rest van Nederland.