Twee jaar geleden begon de afdeling neurochirurgie binnen Amsterdam UMC met het testen van de Microsoft HoloLens. Na uitvoerig testen is deze mixed reality-bril nu daadwerkelijk gebruikt bij het uitvoeren van een hersenoperatie. Daarbij werd een fysieke drain geplaatst in een hersenkamer.
In de medische wereld wordt steeds vaker gebruikgemaakt van zaken als kunstmatige intelligentie, maar ook worden er steeds vaker vernuftige techniek en hardware geïntroduceerd en gebruikt. Twee jaar geleden werd ‘mixed reality’ geïntroduceerd in het Amsterdam UMC. Dat is een techniek waarbij de fysieke wereld met de digitale wereld wordt gecombineerd. Zo kun je in realtime reageren op virtuele objecten die je ziet, vaak door middel van een speciale bril.
Het ziekenhuis ging daarvoor aan de slag met de HoloLens van Microsoft. Zo konden er 3D-beelden van het hart of hersenen worden bekeken van patiënten die geopereerd moesten worden. Het gebruik van die bril, zorgde ervoor dat chirurgen zich beter kunnen voorbereiden op een aanstaande operatie. Afgelopen week was het eindelijk zo ver, de HoloLens werd gebruikt bij een daadwerkelijke operatie.
In samenwerking met UMC Utrecht is er een klinische studie gestart. Die moet uitwijzen of de drain daadwerkelijk minder vaak verkeerd geplaatst wordt, wat vooral voor de patiënten een voordeel zou zijn. Hoe vaak de HoloLens gebruikt moet gaan worden om hierover conclusies te trekken is onbekend.
HoloLens als hulpmiddel bij operatie
Neurochirurg Maarten Bot heeft een drain geplaatst met behulp van de bril en mixed reality. “Een drain in de hersenkamers plaatsen is iets wat elke neurochirurg heel vaak doet. Maar voor het eerst hebben we een navigatie die de juiste plek in de hersenen en het te volgen traject zichtbaar maakt terwijl je aan het opereren bent.”
Die operatie wordt jaarlijks bij honderden personen uitgevoerd en is nodig om overtollig hersenvocht af te voeren. Dat wordt namelijk niet bij iedereen goed afgescheiden, wat meerdere redenen kan hebben. Door de ingreep levert dat geen problemen meer op en dat is goed nieuws, want dat kan simpelweg levensreddend zijn. Chirurgen zijn inmiddels heel bekwaam en secuur in het plaatsen van zo’n drain, maar het gaat nog steeds weleens mis.
Zo kan het gebeuren dat de drain toch niet goed wordt geplaatst, wat in ongeveer 20 procent van de operaties het geval is. Indien dat zo is, moet de operatie nog een keer worden uitgevoerd. Daarbij kan er ook hersenschade ontstaan. “Door het gebruik van de HoloLens verwachten we dat we schade kunnen voorkomen”, aldus Bot.
Tijdens zo’n operatie moet namelijk zichtbaar zijn hoe de hersenkamers eruit zien en waar de drain het beste geplaatst kan worden. Dat checken is tijdens het daadwerkelijk opereren erg onpraktisch. Door het gebruik van de HoloLens ziet de neurochirurg tijdens de operatie een hologram van de hersenen van de patiënt, geprojecteerd op het hoofd van de patiënt.
Dit lijkt het makkelijker te maken om in één keer op de juiste plek te prikken. “Zie het als de navigatie van een auto. De huidige methode is een beetje alsof je vooraf de route ziet, maar tijdens het rijden niet meer kunt kijken. Met het hologram kun je tijdens het rijden zonder je ogen van de weg af te halen , zien waar je bent en waar je naartoe moet.”
Meer over de Microsoft HoloLens
Waarom er specifiek gekozen is voor een HoloLens hebben we ook uitgevraagd aan de persafdeling van het Amsterdamse ziekenhuis. Of er bijvoorbeeld geen goed alternatief is, of dat het te maken heeft met andere Microsoft-diensten die het ziekenhuis waarschijnlijk afneemt, is nog de vraag.
De originele mixed reality-bril van Microsoft krijgt al jaren geen updates meer en de ondersteuning voor de HoloLens 2 stopt eind 2027. Microsoft zei eerder wel dat: “het blijft investeren in mixedreality’ met firstpartysoftware en -diensten, naast samenwerkingen met ‘het bredere ecosysteem van mobiele telefoons en mixedrealityhardware”, maar het is onbekend of we ooit een directe opvolger gaan zien.