Een Spaanse rechtbank heeft een opvallende en omstreden beslissing genomen in de strijd tegen online sportpiraterij. De rechtbank heeft voorlopige maatregelen opgelegd aan NordVPN en ProtonVPN. Beide VPN-aanbieders worden verplicht om zestien websites te blokkeren die illegale livestreams van voetbalwedstrijden aanbieden. Het gaat om wedstrijden van LaLiga, de Spaanse professionele voetbalcompetitie.
De maatregelen gelden voor een dynamische lijst van IP-adressen binnen Spanje en zijn opgelegd inaudita parte. Dat betekent dat de betrokken partijen niet vooraf zijn gehoord en geen mogelijkheid hebben gekregen om bezwaar te maken. Dat roept direct vragen op over rechtsbescherming en due process. De rechtbank verplicht LaLiga en mediapartner Telefónica bovendien om voldoende digitaal bewijs te bewaren van de illegale verspreiding van beschermde content.
VPN-diensten
LaLiga voert al jaren een agressieve strategie tegen sportpiraterij en richt zich daarbij niet alleen op de aanbieders van illegale streams, maar ook op partijen die volgens haar een faciliterende rol spelen. In dat kader is het relevant dat LaLiga eerder ook Cloudflare publiekelijk beschuldigde van het mogelijk maken van illegale sportstreams. Cloudflare zou volgens de voetbalorganisatie infrastructuur leveren waarmee piratensites bereikbaar blijven. Dat recente nieuws onderstreept dat de focus steeds verder opschuift van contentaanbieders naar technische tussenpartijen.
In de huidige zaak oordeelde de Spaanse rechtbank dat VPN-diensten onder de Europese Digital Services Act vallen en daarom een zorgplicht hebben om auteursrechteninbreuken via hun infrastructuur te helpen voorkomen. In de uitspraak wordt benadrukt dat VPN’s “zeer effectief en toegankelijk” zijn om geografische blokkades te omzeilen en toegang te krijgen tot illegale content. Ook wijst LaLiga erop dat VPN-bedrijven dit vermogen volgens haar zelfs actief promoten.
Onwetendheid
De VPN-aanbieders reageren fel. ProtonVPN stelde via sociale media dat het volledig onwetend was van de procedure en nooit officieel is geïnformeerd. Volgens het bedrijf is een gerechtelijk bevel zonder hoor en wederhoor in strijd met fundamentele rechtsbeginselen. NordVPN liet via een woordvoerder weten dat het geen partij was in enige Spaanse rechtszaak en de betreffende documenten nog niet heeft ontvangen. Het bedrijf noemt de aanpak van rechthebbenden “onacceptabel” en waarschuwt voor de gevolgen voor het open internet.
Daarnaast betoogt NordVPN dat het blokkeren van domeinen via VPN’s ineffectief is. Piraten kunnen eenvoudig uitwijken naar nieuwe subdomeinen of andere diensten. Volgens het bedrijf zou de bestrijding van piraterij zich moeten richten op hostingproviders, financiële geldstromen en het vergroten van het legale aanbod.
Cloudflare
De Spaanse uitspraak wordt door LaLiga als baanbrekend gepresenteerd en past volgens de organisatie in een Europese trend, met vergelijkbare uitspraken in Frankrijk. Tegelijkertijd vergroot deze zaak het spanningsveld tussen auteursrechten, technologische neutraliteit en digitale vrijheden. Met eerdere acties tegen Cloudflare en nu tegen VPN-diensten lijkt duidelijk dat sportorganisaties steeds nadrukkelijker de infrastructuur van het internet zelf onder vuur nemen.