De NOS heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar het gebruik van Amerikaanse clouddiensten bij Nederlandse bedrijven. Daaruit blijkt dat twee derde van de diensten gekoppeld is aan minimaal een Amerikaanse clouddienst. Microsoft is daarbij het bedrijf met het grootste marktaandeel.
De afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven reikt veel verder dan alleen Solvinity. Dat is het Nederlandse bedrijf dat verantwoordelijk is voor DigiD en mogelijk overgenomen wordt door een Amerikaanse concurrent. Het probleem speelt in de hele Nederlandse digitale infrastructuur, van websites op Amerikaanse servers tot e-mail bij Microsoft en websitebezoeken via Amazon.
Dat blijkt uit onderzoek van de NOS. “Ons land ligt aan het infuus van de techbro’s van Trump en de helft daarvan bij één merk. Dat dit zo ontspoord is, is onbegrijpelijk”, zegt Tweede Kamerlid Barbara Kathmann van GroenLinks-PvdA. Zij maakt als een van de weinige Kamerleden een speerpunt van minder digitale afhankelijkheid van de VS.
Ziekenhuizen draaien op Microsoft-servers
Bij het onderzoek is gekeken naar Amerikaanse clouddiensten en het gebruik ervan bij onder andere gemeentes en scholen, maar ook ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en universiteiten. Bij 29 van de circa 70 Nederlandse ziekenhuizen met een patiëntenportaal is het elektronisch patiëntendossier (EPD) gekoppeld aan een Amerikaanse server. In 28 gevallen gaat het om Microsoft, in slechts een geval om Cloudflare. Dat betekent simpelweg dat wanneer patiënten inloggen , hun informatie door een Amerikaanse server stroomt.
Chipsoft, de grootste leverancier van patiëntendossiers, bevestigt aan de NOS dat minstens drie ziekenhuizen hun dossiers volledig naar Microsoft-servers hebben verplaatst. “Dat is een eigen afweging van ziekenhuizen”, aldus het bedrijf. Ook overheidsdiensten kozen massaal voor Microsoft. In oktober maakte het demissionaire kabinet bekend dat de Belastingdienst voor zijn mailafwikkeling ook kies voor Microsoft. De Eerste Kamer, Tweede Kamer, Autoriteit Financiële Markten (AFM) en Nederlandse Zorgautoriteit maakte die keuze al eerder.
Amerikaanse wetgeving biedt toegang tot data
Dat data vaak in Europa worden opgeslagen, biedt geen garantie tegen Amerikaanse inlichtingen- en opsporingsdiensten. Amerikaanse wetgeving geeft hen namelijk ook dan toegang. Microsoft beheerst 80 procent van de EU-publieke sector met software, blijkt uit eerder onderzoek.
Uit een rapport van Microsoft blijkt dat de Amerikaanse opsporings- en inlichtingendiensten in de tweede helft van 2024 57 keer om data vroegen die buiten de VS waren opgeslagen. In vijf gevallen ging het om bedrijven. Microsoft benadrukt dat dit alleen kan in “uitzonderlijke omstandigheden waarin een vermoeden van een ernstig misdrijf wordt vastgesteld”.
Sinds het aantreden van president Trump zijn er extra zorgen bijgekomen. Als het tot een conflict tussen Nederland en de VS komt, zouden sancties techbedrijven kunnen dwingen diensten aan Nederlandse klanten te staken. Tot voor kort leek dat theoretisch, maar het Internationaal Strafhof in Den Haag werd al getroffen door dergelijke sancties.
Europa’s digitale afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven ondermijnt volgens experts innovatie en cyberweerbaarheid. “We zitten in de houdgreep. We kunnen ons daar alleen uitworstelen door rap digitaal onafhankelijker te worden”, stelt Kathmann.