‘s-Hertogenbosch, Zaanstad, Ede en Amsterdam zijn een pilot gestart met een Linux-gebaseerde werkplek en het open samenwerkingsplatform MijnBureau. De pilot valt onder de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Het doel daarvan is gemeenten minder afhankelijk te maken van internationale softwareleveranciers. Resultaten worden gedeeld tot en met eind 2026.
‘De pilot, opgezet met de VNG, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en SSC-ICT, valt onder de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Het doel is inzicht krijgen in haalbare alternatieven voor de huidige, grotendeels internationale softwareoplossingen die gemeenten gebruiken.
Die afhankelijkheid is groter dan vaak gedacht. Uit eerder onderzoek bleek dat 59 procent van gemeentelijke webapplicaties op Amerikaanse cloudinfrastructuur draait. De Digitale Autonome Werkplek Overheid en MijnBureau zijn een directe reactie op die situatie, waarbij de overheid al langer worstelt met de digitale greep van Big Tech.
DAWO en MijnBureau als technische basis
DAWO is een open source blauwdruk van SSC-ICT. De vier deelnemende gemeenten draaien hierop een Linux-werkplek in combinatie met MijnBureau. Dat is een open samenwerkomgeving in ontwikkeling bij BZK. Daarin komen Europese componenten samen. Zo wordt er technologie gebruikt uit Frankrijk en Duitsland én het platform maakt gebruik van Nextcloud.
Tijdens het iBestuur-congres Soevereiniteit en Overheid zijn de eerste resultaten al gedeeld. Daaruit blijkt dat de technische basis aanwezig is. Wel zijn verdere samenwerkingen en investeringen nodig om de aanpak structureel in te bedden.
Gemeente Epe vraagt meer tijd voor onderzoek naar groot datalek
Open source als standaard in inkoopbeleid
De pilot sluit aan op een bredere beweging. De VNG heeft in 2026 nieuwe GIBIT-inkooprichtlijnen ingevoerd. Die bepalen dat maatwerksoftware voor gemeenten standaard open source moet zijn, tenzij er een gegronde reden is om af te wijken. Daarmee verankert de sector de voorkeur voor leveranciersonafhankelijke oplossingen in het beleid. Op Europees niveau investeert Nextcloud 250 miljoen euro in een bredere uitrol van zijn platform. Daarbij moeten ook landen als Duitsland en Oostenrijk overstappen op open source werkplekken.
De pilot loopt tot eind 2026. In die periode verzamelen de vier gemeenten gebruikerservaringen en onderzoeken zij welke medewerkers als eerste met de nieuwe werkomgeving aan de slag kunnen. De inzichten worden gebruikt voor de doorontwikkeling van zowel DAWO als MijnBureau.