Ruim 43 procent van de Nederlandse werknemers wil meepraten over beslissingen rond AI-inzet op de werkvloer. Dit vanwege de risico’s die personeel ervaart bij het werken met AI.
Dat blijkt uit onderzoek van Fellowmind. Ruim de helft van de 1.100 ondervraagde werknemers (54 procent) noemt een afname van het kritisch denkvermogen als grootste zorg. De vraag of collega’s AI wel verantwoord kunnen gebruiken houdt daarnaast 38 procent bezig. Daarnaast ziet 36 procent baanverlies als een reëel risico. Verder vrezen werknemers dat creativiteit onder druk komt (32 procent) en dat er minder ruimte overblijft voor intuïtie in het werk (26 procent).
Een onderzoek van Fellowmind uit januari toonde al aan dat één op de vijf Nederlanders AI-gebruik op de werkvloer zelfs als valsspelen beschouwt. Ook blijkt dat de helft van de werknemers vreest voor eenzaamheid door meer AI op het werk.
Menselijke controle blijft cruciaal
De wens van werknemers gaat verder dan alleen meepraten. Ze verwachten dat keuzes over technologie zorgvuldig worden afgewogen. Zo vindt 44 procent dat beslissingen over AI altijd door mensen moeten worden getoetst.
Daarnaast is er behoefte aan duidelijkheid over de spelregels. Een derde van de werknemers wil actief geïnformeerd worden over wet- en regelgeving rondom AI, zoals de Europese AI Act. Die wetgeving classificeert veel werkgerelateerde AI-toepassingen als hoog-risico.
Eigenaarschap, niet alleen technologie
Martien Merks, CEO van Fellowmind Nederland, plaatst de discussie in perspectief. “De uitkomsten van dit onderzoek laten zien dat de discussie over AI op de werkvloer in de kern niet over technologie gaat, maar over eigenaarschap”, aldus Merks. “AI heeft steeds meer invloed op hoe werk wordt ingericht en beoordeeld. Het is dan ook logisch dat medewerkers willen weten wie beslist, wie verantwoordelijk is en waar menselijke afwegingen blijven.”
In de praktijk blijkt dat AI alleen waarde toevoegt wanneer medewerkers vanaf het begin worden meegenomen, er duidelijke kaders zijn en menselijke toetsing is georganiseerd. Wordt die dialoog overgeslagen en AI top-down ingevoerd, dan ontstaat wantrouwen en blijft waarde onbenut. Betrokkenheid van medewerkers is daarom geen rem op innovatie, maar een voorwaarde voor verantwoorde en effectieve inzet van AI, stelt Merks.