Wikipedia viert vandaag zijn 25e verjaardag. De online encyclopedie bouwde tijdens die jaren een mooie verzameling uit: 65 miljoen artikelen in 300 talen. Een grote bron aan informatie voor AI-chatbots, die internetverkeer afsnoept van dit vrijwilligersproject.
Wikipedia verstrekt maandelijks meer dan 15 miljard keer informatie. Bijna 250.000 vrijwilligers droegen vorig jaar maandelijks bij aan het grootste kennisplatform ter wereld. Toch zit er een donker randje aan het jubileum.
Voorlopig staat Wikipedia nog altijd hoog in de lijstjes met meest bezochte websites ter wereld. Op jaarbasis zit er wel een daling in het aantal bezoekers. Tussen 2022 en 2025 stortte het dagelijkse verkeer van Wikipedia in met maar liefst 23 procent volgens Datareportal. AI-tools en chatbots staan aan de basis van die daling. ChatGPT en Google’s AI Overviews geven steeds vaker directe antwoorden op vragen, zonder gebruikers door te sturen of een bronvermelding te plaatsen naar Wikipedia.
‘Gouden tijden zijn voorbij’
Michiel Hendryckx, fotograaf en Wikipedia-vrijwilliger, deelde zijn ervaring in De Ochtend op Radio 1. Hij droeg jarenlang bij aan de encyclopedie met lemma’s en foto’s. “De eerste twee jaar heb ik vooral gekeken en gedoneerd, maar daarna ben ik zelf begonnen met het maken van lemma’s”, vertelde hij. Hendryckx werkte voor De Standaard en testte destijds de betrouwbaarheid van Wikipedia. “We hebben de naam van de hoofdredacteur vervangen door die van de secretaresse. Binnen een uur was het gecorrigeerd. Gevoelige lemma’s worden bewaakt.”
Een foto die Hendryckx in 1983 maakte van trompettist Chet Baker, ontwikkelde zich tot een wereldwijd succes. “Die is een eigen leven gaan leiden. Hij staat op heel wat lemma’s, bijvoorbeeld ook in het Japans en Russisch. De foto wordt op sommige dagen tot 250.000 keer bekeken wereldwijd.”
Maar de fotograaf klinkt niet euforisch. “Dat een foto zoveel bekeken wordt, zegt iets over het belang dat Wikipedia gehad heeft. Want de gouden tijden zijn voorbij. Sinds AI bestaat, zijn er veel minder mensen die naar Wikipedia gaan.”
Commercieel misbruik
Dat gebrek aan attributie frustreert vrijwilligers. Tussen mei en augustus 2025 daalden de menselijke pageviews met acht procent vergeleken met dezelfde periode in 2024, zo erkende de Wikimedia Foundation. De data van Wikipedia, samengesteld door vrijwilligers, wordt nu gebruikt door grote commerciële bedrijven als trainingsmateriaal voor AI-modellen.
“Dat doet me pijn”, zegt Hendryckx. “Je hebt als vrijwilliger jarenlang aan een soort utopisch project meegewerkt. En dat wordt nu gebruikt, of zelfs misbruikt, door mensen die daar rijk van worden. Dat is absoluut nooit de bedoeling geweest.”
Wikipedia verliest dubbel door AI
AI snoept niet alleen bezoekers weg bij Wikipedia, maar maakt er zelf ook gretig gebruik van in het verspreiden van informatie. De rol van de online encyclopedie blijft daardoor cruciaal. “De vijver waaruit AI vist, is voor een groot deel Wikipedia”, stelt Hendryckx. “Mocht Wikipedia er niet meer zijn, van vandaag op morgen, dan komen al die AI in grote problemen.”
De zware belasting op Wikipedia-servers door AI-tools zorgt bovendien voor extra kosten. Het platform moet het hebben van donaties, die afhankelijk zijn van het aantal bezoekers. Die dalen dus. De online encyclopedie hoopt dat AI-bedrijven een centje meebetalen aan het onderhoud van de website. Dit verloopt via de API die grootschalige toegang tot Wikipedia-content mogelijk maakt tegen betaling.
Lees ook: Wikipedia eist bronvermelding en betaalde toegang van AI-bedrijven
Of de bedrijven achter de AI-tools ook werkelijk zullen betalen voor de online encyclopedie hangt af van de good will van deze bedrijven. Het is al duidelijk dat niet alle partijen Wikipedia ook een warm hart toedragen. Van de AI-chatbot Grok bestaat er een eigen variant van Wikipedia, die volgens bedenker Elon Musk beter gefactcheckt is dan Wikipedia. Het systeem draait volledig op basis van kunstmatige intelligentie, maar die blijkt zich wel te voeden met Wikipedia-inhoud. Op sommige pagina’s staat letterlijk dat de content deels afkomstig is van de online-encyclopedie en andere pagina’s op Grokipedia zijn vrijwel een identieke kopie van Wikipedia.
Wikipedia is momenteel dus al 25 jaar lang een baken van informatie. Door de opkomst van AI krijgt de online encyclopedie het er wel moeilijker mee te blijven bestaan. Onderhandelingen met ontwikkelaars van AI-chatbots kunnen redding bieden, maar dan moeten de partijen daar wel open voor staan.