Nederland is nog onvoldoende voorbereid op de gevolgen van kunstmatige intelligentie voor de arbeidsmarkt. Daarvoor waarschuwt Ingrid Thijssen, scheidend voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, in een interview met De Telegraaf. Volgens haar zal de snelle ontwikkeling van AI leiden tot een langdurige golf van reorganisaties en ontslagen, terwijl tegelijkertijd in andere sectoren personeelstekorten blijven bestaan.
Arbeidsmarkt
De opmars van AI verandert volgens Thijssen niet alleen de manier waarop bedrijven werken, maar ook de aard van veel beroepen. Sommige functies zullen verdwijnen of ingrijpend veranderen doordat technologie taken overneemt die voorheen door mensen werden uitgevoerd. Die ontwikkeling is volgens haar structureel en moeilijk te stoppen. “Bedrijven kunnen stijgende kosten ondervangen door reorganisaties, maar de ontwikkeling van AI gaat door en dat wordt echt wel heftig”, zegt ze.
De invloed van AI
Naast technologische veranderingen spelen economische factoren een belangrijke rol. De energie- en loonkosten zijn in Nederland de afgelopen jaren sterker gestegen dan in veel omringende landen. Dat zet vooral internationaal opererende bedrijven onder druk en leidt tot herstructureringen. Toch ziet Thijssen de invloed van AI als ingrijpender dan deze economische omstandigheden. Waar kostenstijgingen vaak tijdelijk zijn of door beleidsmaatregelen kunnen worden beïnvloed, verandert AI volgens haar blijvend hoe werk wordt georganiseerd.
De waarschuwing komt op een moment waarop de Nederlandse arbeidsmarkt nog steeds wordt gekenmerkt door grote personeelstekorten in sectoren zoals zorg, techniek en onderwijs. Volgens Thijssen zal de paradox toenemen: meer mensen kunnen hun baan verliezen in sectoren waar automatisering snel gaat, terwijl werkgevers elders moeilijk personeel blijven vinden. Dat maakt her- en omscholing cruciaal.
Nieuwe beroepen
Juist op dat punt ziet de werkgeversorganisatie een zwakte in Nederland. Grootschalige omscholingsprogramma’s en een leven-lang-leren-cultuur zijn nog onvoldoende ontwikkeld om werknemers snel te begeleiden naar nieuwe beroepen. “Dat wil niet zeggen dat we te laat zijn, maar er zal wel echt iets moeten gebeuren,” aldus Thijssen. Zonder gerichte investeringen in onderwijs, bijscholing en arbeidsmobiliteit dreigt een deel van de beroepsbevolking achter te blijven.
Tegelijkertijd spreekt Thijssen hoop uit dat een nieuw kabinet maatregelen kan nemen om het investeringsklimaat te verbeteren en bedrijven meer zekerheid te bieden. Volgens haar is samenwerking tussen overheid, werkgevers en onderwijsinstellingen essentieel om de overgang naar een AI-gedreven economie in goede banen te leiden.
Maatschappelijke uitdaging
De waarschuwing van de VNO-NCW-voorzitter onderstreept dat kunstmatige intelligentie niet alleen een technologische innovatie is, maar ook een maatschappelijke uitdaging. Hoe Nederland zich aanpast aan die verandering, zal bepalen of AI vooral banen kost, of juist nieuwe kansen creëert.