Programmeertalen met een verplicht prijskaartje, zoals Matlab en Delphi, worden steeds meer een uitzondering. In elk geval boeten ze meer en meer aan populariteit in.
Dat blijkt uit de zogenaamde TIOBE index, een rangschikking van populaire programmeertalen. Uit de recente editie blijkt dat programmeertaal Matlab voor het eerst in ruim tien jaar uit de top twintig valt.
Volgens TIOBE-CEO Paul Jansen speelt het licentiemodel daarbij een belangrijke rol. “In een wereld waarin de meeste programmeertalen vrij beschikbaar zijn, wordt het moeten betalen voor een Matlab-licentie een steeds belangrijker nadeel”, stelt Jansen.
Ook Delphi zakt
Delphi is momenteel de enige andere taal in de TIOBE -top 20 waarvoor nog een betaalde licentie nodig is. Delphi (bij TIOBE omschreven als Delphi/Object Pascal) kent namelijk eveneens een commercieel licentiemodel.
Dat contrasteert met de dominante ontwikkeling in de softwarewereld, waarin open-sourcecompilers en ontwikkeltools breed beschikbaar zijn.
Maar ook Delphi lijkt zijn beste tijd te hebben gehad. In de TIOBE-index viel Delphi op een jaar tijd uit de top 10 en staat nu op 11. De gloriedagen voor Delphi lagen een kwart eeuw geleden toen het op 6 stond in de TIOBE -index. Al is van een grote terugval van Delphi ook weer geen sprake.
Taal versus omgeving
Enige nuance is wel vereist. Want op zich bestaan er geen gratis of betalende talen. Een programmeertaal is nu eenmaal niet hetzelfde als de software waarmee ontwikkelaars ermee werken.
Python, C++, Rust en Java zijn bijvoorbeeld gratis beschikbaar, maar rond die talen bestaan commerciële IDE’s (= Integrated Development Environment), ontwikkelplatformen, cloudomgevingen en andere betaalde diensten. Ook kan een commerciële distributie of implementatie van een taal een licentiekost hebben.
Hoeveel betalen voor Matlab?
Bij Matlab liggen taal en ontwikkelomgeving echter veel sterker bij elkaar: het platform van MathWorks wordt commercieel gelicentieerd. De prijs van een Matlab-licentie hangt overigens sterk af van wie je bent en hoe je de software wilt gebruiken.
Prijzen variëren van rond de 85 euro per jaar voor studenten tot duizenden euro’s voor bedrijven en start-ups. Overigens allemaal terug te vinden op de Pricing and Licensing-pagina van MathWorks.
Volgens Paul Jansen van TIOBE is licentiepolitiek echter niet de enige verklaring voor de terugval van Matlab. Hij wijst ook op het tempo waarmee de taal zich ontwikkelt. “Matlab is niet zo sterk geëvolueerd als veel andere gangbare programmeertalen”, stelt hij. Talen als Python, C++, Rust en nieuwere alternatieven introduceren volgens hem sneller moderne taalfeatures en programmeerparadigma’s.
Oude talen houden stand
De ontwikkeling betekent niet dat betaalde programmeertalen verdwijnen. In specifieke domeinen kunnen geïntegreerde tooling, gespecialiseerde libraries en ondersteuning een commerciële licentie nog altijd rechtvaardigen. Maar voor nieuwe projecten is gratis beschikbare tooling inmiddels zo vanzelfsprekend dat een licentiekost een steeds hogere drempel vormt.
Opvallend is tegelijk dat ouderdom op zichzelf geen probleem hoeft te zijn. C, uit de jaren zeventig, staat in de TIOBE -top drie. Fortran, dat al sinds de jaren vijftig bestaat, sluit de top vijftien zelfs af.
Factoren voor relevantie
De TIOBE-index laat, net als andere lijsten, vooral zien dat niet leeftijd, maar de combinatie van ecosysteem, toepassing, ontwikkeling en toegankelijkheid bepaalt welke talen relevant blijven.
Voor betaalde talen komt daar nog een factor bij: de vraag of ontwikkelaars en organisaties de licentiekost nog als meerwaarde ervaren.
TIOBE-index van populairste programmeertalen
1. Python 18 ,53% (-7 ,61%)
2. C 11 ,10% (+2 ,07%)
3. C++ 8 ,62% (-0 ,56%)
4. Java 8 ,25% (-0 ,34%)
5. C# 4 ,09% (-1 ,43%)
6. JavaScript 2 ,63% (-0 ,52%)
7. Visual Basic 2 ,18% (-0 ,15%)
8. SQL 1 ,88% (+0 ,16%)
9. R 1 ,56% (+0 ,19%)
10. Rust 1 ,45% (+0 ,31%)
11. Delphi 1 ,37% (-0 ,46%)
12. Scratch 1 ,27% (+0 ,12%)
13. PHP 1 ,11% (-0 ,16%)
14. Go 1 ,07% (-1 ,04%)
15. Fortran 0 ,99% (-0 ,77%)
Bron, Tiobe-Index, augustus 2026