Nvidia maakt een opmerkelijke stap door de PC-markt te betreden met de Spark chip, een system-on-chip die rechtstreeks concurreert met gevestigde namen als Intel, AMD en Qualcomm. Met een roadmap van vier tot vijf jaar laat Nvidia zien dat dit geen kortstondig experiment is.
De Nvidia Spark is een system-on-chip waarbij alle componenten op één chip zijn geïntegreerd. Dit betekent dat de CPU, GPU en geheugen allemaal samenwerken via een gedeelde architectuur. De chip wordt geleverd met configuraties tot 128GB geheugen, waarbij dit geheugen niet apart zit zoals bij traditionele systemen, maar direct gekoppeld is aan zowel de processor als de grafische eenheid.
Lees ook: Wat betekent de Nvidia RTX Spark-chip voor de toekomst?
Luister (en kijk) elke week door je te abonneren via: Spotify, Apple Podcasts, YouTube of een andere dienst.
Gedeeld geheugen: voor- en nadelen
Het grote verschil met traditionele PC-architecturen is dat er geen dedicated videogeheugen meer is. In plaats daarvan delen de CPU en GPU één geheugenpool. Dit voorkomt dat data moet worden gekopieerd tussen systeemgeheugen en videogeheugen, wat vooral bij AI-workloads voor aanzienlijke efficiëntiewinst kan zorgen.
De gedeelde geheugenarchitectuur lijkt op wat Apple met hun M-serie chips heeft geïntroduceerd. Het grote voordeel is dat wanneer een AI-model meer dan het traditionele videogeheugen nodig heeft (bijvoorbeeld meer dan de 32GB van een RTX 5090), het systeem naadloos gebruik kan maken van de volledige geheugenpool zonder bottlenecks.
Het nadeel is dat gebruikers de configuratie niet meer kunnen upgraden na aankoop. Het geheugen is gesoldeerd en de chip is een geïntegreerde oplossing. Dit maakt het extra belangrijk om meteen de juiste configuratie te kiezen.
Doelgroep en positionering
Nvidia richt zich met de Spark primair op AI-developers en gebruikers die lokaal AI-modellen willen draaien. Met 128GB geheugen kunnen modellen tot 120 miljard parameters worden gedraaid, wat aanzienlijke AI-capaciteit biedt voor lokale ontwikkeling en inferentie.
De chip heeft 6.188 CUDA cores, vergelijkbaar met een RTX 5070 videokaart. Dit positioneert de Spark in het middensegment qua GPU-prestaties, maar met veel meer beschikbaar geheugen dan typische laptops of desktops.
CPU component: samenwerking met MediaTek
Voor het CPU-gedeelte werkt Nvidia samen met MediaTek om een ARM-gebaseerde processor te integreren. Dit is een nieuwe chip specifiek voor deze toepassing. Hoewel MediaTek vooral bekend staat om smartphone-chips, hebben ze ervaring met ARM-architecturen en energie-efficiënte ontwerpen.
Concurrentie met Qualcomm en Windows on ARM
De timing van Nvidia’s aankondiging is opmerkelijk. Er bestonden hardnekkige geruchten over een exclusiviteitsovereenkomst tussen Microsoft en Qualcomm voor Windows on ARM, die tien jaar zou duren en in 2026 zou aflopen. De introductie van Nvidia Spark lijkt dit te bevestigen.
Qualcomm had met hun Snapdragon X Elite en X2 chips geprobeerd Windows on ARM populair te maken, met wisselend succes. Hoewel de accuduur uitstekend is en software-compatibiliteit redelijk goed werkt, heeft het platform nog niet de doorbraak bereikt die Microsoft en Qualcomm hoopten. De beste maand voor Qualcomm was de maand vóór de release, toen de pers enthousiast was.
Kan Nvidia zorgen voor de doorbraak van Windows on ARM?
Nvidia heeft verschillende voordelen ten opzichte van Qualcomm. Ten eerste heeft Nvidia een gevestigde reputatie op GPU-gebied en sterke relaties met software-ontwikkelaars. CUDA, Nvidia’s development platform, is de standaard voor AI-ontwikkeling.
Ten tweede heeft Nvidia de financiële slagkracht om dit product te ondersteunen. Als ’s werelds meest waardevolle techbedrijf kunnen ze forser investeren in marketing, developer relations en zelfs tijdelijk lagere marges accepteren om marktaandeel te winnen.
Ten derde is Nvidia een fanbase aan het ontwikkelen die vergelijkbaar is met die van Apple. CEO Jensen Huang wordt bijna als een rockster behandeld op techevents, mensen willen selfies maken met hem. Dat soort fans en naamsbekendheid kan enorm helpen bij adoptie van nieuwe producten.
Fabrikanten en beschikbaarheid
Nvidia levert echter enkel de chip, het moet samenwerken met verschillende grote PC-fabrikanten die systemen gaan bouwen met de Nvidia Spark. Microsoft komt met de Surface Ultra, wat direct een premium positioning suggereert. Daarnaast hebben Dell, HP, Lenovo, Asus en MSI modellen aangekondigd met de Nvidia Spark.
Opvallend is dat sommige fabrikanten, bijvoorbeeld Dell, enorm enthousiast waren over Qualcomm’s ARM-chips, maar nog geen modellen met de tweede generatie chips (X2) hebben aangekondigd. Wel staat Dell op de lijst van fabrikanten die configuraties met de Nvidia Spark gaan leveren. Dit suggereert dat fabrikanten toch wel voorzichtig zijn met ARM-chips en eerst de marktreactie willen afwachten.
Prijsverwachtingen
De eerste systemen met de Nvidia Spark worden verwacht in de herfst van 2025. De prijs zal sterk afhangen van de geheugenconfiguratie. Een model met 128GB zal waarschijnlijk enkele duizenden euro’s kosten, gezien de huidige hoge geheugenprijzen. Goedkopere varianten met 32GB, 64GB of mogelijk zelfs 16GB worden ook verwacht, fabrikanten willen verschillende prijspunten bedienen.
Voor fabrikanten kan Nvidia Spark interessant zijn omdat ze het geheugen zelf kunnen sourcen in plaats van de complete GPU met geheugen van Nvidia te moeten kopen, wat mogelijk kostenbesparingen oplevert.
Reactie van Intel en AMD
De beursreactie voor Intel en AMD was direct negatief na de Nvidia-aankondiging. Beide bedrijven hebben tot nu toe vooral gefocust op het counteren van Qualcomm met hun AI PC’s rond Neural Processing Units (NPU’s). Het counteren van Nvidia wordt een stuk moeilijker. Nvidia heeft de GPU-expertise die Intel en AMD (in mindere mate) ontberen. Bovendien heeft Nvidia de financiële middelen om desnoods onder kostprijs systemen te leveren om marktaandeel te winnen, iets wat andere bedrijven existentieel zou bedreigen, maar wat Nvidia zich kan permitteren vanwege hun dominantie in de datacenter AI-markt.
Mogelijke strategieën
AMD zou kunnen samenwerken met Qualcomm om een gecombineerd antwoord te bieden: Qualcomm’s energie-efficiënte ARM CPU’s gecombineerd met AMD’s Radeon GPU’s. Samsung heeft bijvoorbeeld al een samenwerking met AMD waarbij Radeon graphics in Exynos chips worden gebruikt.
AMD zou ook zelfstandig een ARM-licentie kunnen kopen en eigen chips kunnen ontwikkelen. Ze hebben de chipdesign-expertise in huis, al is de vraag hoeveel specifieke know-how nodig is voor optimale ARM-implementaties.
Conclusie: serieuze uitdaging voor de PC-markt
Met een roadmap van vier tot vijf jaar, samenwerking met alle grote PC-fabrikanten en Microsoft’s steun via Surface Ultra, is dit duidelijk geen halfslachtig experiment. Nvidia heeft geleerd van eerdere mislukte pogingen (tablets, smartphones) en stapt nu de markt binnen op een moment dat ze maximale leverage hebben.
De combinatie van AI-focus, sterke GPU-prestaties, gedeelde geheugen architectuur en Nvidia’s naamsbekendheid maakt Spark tot een serieuze uitdaging voor de gevestigde orde. Of het een succes wordt hangt af van prijsstelling, software-compatibiliteit en of Microsoft volledig achter Windows on ARM blijft staan.
De PC-markt, die jarenlang relatief stabiel was met de Intel-AMD duopoly, wordt nu interessanter dan ooit. Concurrentie is goed voor innovatie en uiteindelijk voor de eindklant.
Lees ook: Wat betekent de Nvidia RTX Spark-chip voor de toekomst?