Bevolkingsonderzoek Nederland heeft bekendgemaakt de samenwerking met Clinical Diagnostics te hervatten. Dat is het lab dat vorig jaar zomer werd getroffen door een ransomware-aanval. Audits van onder meer PwC wijzen uit dat de informatiebeveiliging nu op orde is. De opgelopen achterstand in het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker is pas in 2028 ingelopen.
Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid heeft de Tweede Kamer laten weten dat Bevolkingsonderzoek Nederland (BVO NL) opnieuw met Clinical Diagnostics gaat samenwerken. Het laboratorium lag sinds de datahack van juli 2025 stil voor wat betreft het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker.
Die stillegging had directe gevolgen. Nederland heeft slechts een handvol labs die dit type onderzoek kan uitvoeren en Clinical Diagnostics is daarvan de grootste. De overige laboratoria konden het volume niet overnemen. Tijdens het kerstreces besloot het kabinet daarom het aantal primaire uitnodigingen met de helft terug te schroeven.
Audits en certificaten
In juni meldde BVO NL nog dat het lab niet aan alle beveiligingseisen voldeed en dat er tekortkomingen waren in het kwaliteitsmanagement. Inmiddels is Clinical Diagnostics NEN7510-gecertificeerd, de wettelijk voorgeschreven norm voor informatiebeveiliging in de zorg. PwC voerde een aanvullende audit uit op de informatiebeveiliging, met positieve uitkomst. Ook het ISO 15189-certificaat voor medische laboratoria is verlengd en BVO NL deed zelf een toelatingsaudit. BVO NL blijft periodiek monitoren.
De bredere aanpak in de sector werd eerder al aangescherpt. Zo monitort Z-CERT sinds het incident continu de kwetsbaarheden van internettoegankelijke systemen bij alle laboratoria die werken voor bevolkingsonderzoeken. Bevindingen gaan terug naar de labs zelf.
Achterstand tot 2028
Vanaf begin oktober gaan de uitnodigingen weer van 50 naar 100 procent. Daarmee stabiliseert de vertraging, die inmiddels ongeveer twintig weken bedraagt. Verder oplopen doet die niet meer, aldus het kabinet, dat het gezondheidseffect van het langere interval “zeer beperkt” noemt. Het volledig wegwerken van de achterstand duurt tot 2027 en 2028. Dat komt onder andere doordat de digitale ondersteuning bij de beoordeling van uitstrijkjes nog verder ontwikkeld moet worden. Ook moeten huisartsen meer uitstrijkjes afnemen terwijl hun capaciteit schaars is.
“Vrouwen in Nederland op tijd én veilig een baarmoederhalskankeronderzoek aanbieden, dat is voor ons het allerbelangrijkste”, schrijft bestuursvoorzitter Elza den Hertog van BVO NL.
Massaclaim loopt nog
Ondertussen sleept het juridische traject zich voort. Bij de aanval werden persoonsgegevens van zo’n 850.000 mensen gestolen, van deelnemers sinds 2017. Eerdere berichtgeving ging uit van 485.000 gedupeerden, waarvan 405.000 een brief kregen. Het lab betaalde miljoenen losgeld, maar een deel van de data verscheen alsnog online. Het Openbaar Ministerie startte een strafrechtelijk onderzoek.
Het Women’s Right Collective heeft het ministerie van VWS en Clinical Diagnostics nu formeel aansprakelijk gesteld, de eerste stap in een massaclaim die in juni werd aangekondigd. De groep stelt dat er “een jaar later nog steeds geen compleet beeld” is van de hack en eist schadevergoeding voor gedupeerden.