Kunstmatige intelligentie bedreigt niet alleen banen, maar ook het professionele zelfbeeld van werknemers. Die opvallende waarschuwing komt van Microsoft-topman Satya Nadella, wiens bedrijf juist miljarden investeert in technologie die menselijke werkzaamheden automatiseert. Daarmee ontstaat een ongemakkelijke tegenstelling: Microsoft profiteert van een ontwikkeling waarvan de topman nu ook de psychologische gevolgen erkent.
In een interview met het Franse tijdschrift Le Point stelt Nadella dat werknemers steeds vaker worstelen met hun beroepsidentiteit. Vaardigheden waarvoor jarenlang opleiding en ervaring nodig waren, kunnen inmiddels gedeeltelijk door AI worden overgenomen. Daardoor rijst de vraag welke waarde menselijke deskundigheid nog heeft.
Identiteit
De zorgen zijn niet ongegrond. Uit een onderzoek onder 2.500 kenniswerkers blijkt dat 46 procent gefrustreerd is doordat AI taken toegankelijk maakt waarvoor zij jarenlang expertise hebben opgebouwd. Nog eens 23 procent vindt dat de eigen deskundigheid hierdoor aan waarde verliest.
Ook binnen technologiebedrijven zelf speelt deze onzekerheid. Anthropic onderzocht hoe 132 eigen ingenieurs en onderzoekers AI gebruiken. Hoewel medewerkers productiever worden, vrezen sommigen dat hun programmeervaardigheden achteruitgaan. Ook missen zij het directe contact met collega’s en de mogelijkheden om van ervaren medewerkers te leren.
Microsoft heeft dubbele rol
De uitspraken van Nadella zijn opmerkelijk omdat Microsoft met onder meer Copilot een belangrijke aanjager is van AI op de werkvloer. Het bedrijf verkoopt organisaties technologie waarmee werkzaamheden sneller en met minder menselijke tussenkomst kunnen worden uitgevoerd.
Daarmee dringt zich een kritische vraag op: wie draagt verantwoordelijkheid voor de onzekerheid die deze automatisering veroorzaakt?
Menselijke controle
Nadella benadrukt dat AI mensen moet ondersteunen en onder menselijke controle moet blijven. Hij wijst erop dat softwareontwikkelaars onmisbaar blijven om automatisch gegenereerde code te controleren.
Maar die redenering biedt niet voor iedereen geruststelling. Wanneer AI een groot deel van de uitvoering overneemt, verandert ook de waarde van ervaring en vakmanschap. Bovendien blijft onduidelijk hoeveel werknemers daadwerkelijk kunnen doorgroeien naar nieuwe, meer controlerende functies.
Mooie woorden onvoldoende
De discussie gaat daardoor verder dan bijscholing alleen. Werkgevers zullen moeten aantonen dat AI niet uitsluitend wordt ingezet om productiviteit te verhogen en personeelskosten te verlagen, maar ook om werknemers toekomstperspectief te bieden.
Dat vraagt om investeringen in opleiding, zeggenschap en duidelijke afspraken over de menselijke rol bij geautomatiseerde besluitvorming.
Nadella’s pleidooi voor menselijke waardigheid klinkt sympathiek. Maar zolang technologiebedrijven vooral worden afgerekend op groei en efficiency, blijft de vraag hoeveel ruimte er werkelijk overblijft voor de werknemers van wie AI steeds meer taken overneemt.