89 procent van de Nederlandse organisaties vreest dat geopolitieke spanningen belangrijke bedrijfsactiviteiten kunnen verstoren. Dat is fors hoger dan het wereldwijde gemiddelde van 76 procent. Toch heeft slechts 23 procent digitale soevereiniteit verankerd op bestuursniveau. Dat blijkt uit onderzoek van het Capgemini Research Institute.
Digitale soevereiniteit is in Nederland allang geen beleidsdiscussie meer. Geopolitieke spanningen, de afhankelijkheid van een handvol grote technologieleveranciers en de snelle opmars van AI hebben het onderwerp al tijden richting de bestuurskamer geduwd. Maar tussen ambitie en uitvoering gaapt een gat.
Dat blijkt uit Digital Sovereignty: From Policy Ambition to Executive Imperative, een rapport van het Capgemini Research Institute op basis van een enquête onder 1.300 executives en aanvullende interviews. Bijna de helft van de Nederlandse organisaties investeert inmiddels in een strategie en 77 procent heeft er budget voor vrijgemaakt. Verankering op bestuursniveau blijft steken op 23 procent.
Opvallend is de rol van de bestuurder. Bijna de helft van de Nederlandse organisaties overweegt een Chief Sovereignty Officer aan te stellen, maar slechts 7 procent heeft die functie daadwerkelijk ingevuld. Wereldwijd ligt dat percentage stukken hoger. De helft van alle onderzochte organisaties heeft zo’n rol benoemd of overweegt dat.
Afhankelijkheid weegt zwaarder dan herkomst
De kernvraag draait volgens Capgemini niet om waar een leverancier vandaan komt, maar of één externe partij kritieke processen kan blokkeren. Slechts 16 procent van de Nederlandse organisaties heeft volledig zicht op de eigen digitale leveranciersketen.
“Zelf in controle blijven is belangrijker dan volledig soeverein zijn”, zegt Jurjen Thie, Cloud Strategist bij Capgemini Nederland. “Digitale soevereiniteit gaat in Nederland daarom eigenlijk over autonomie.”
Die nuance sluit aan bij een bredere verschuiving. Nederlandse bedrijven verleggen hun focus naar digitale soevereiniteit binnen cybersecurity, terwijl uit eerder onderzoek bleek dat veel organisaties pas ingrijpen na een digitaal incident. Ook de overheid schuift op. Zo lanceerde de Dienst ICT Uitvoering lanceerde onlangs een toetsingsinstrument voor soevereine cloud.
AI als nieuwe afhankelijkheid
59 procent van de Nederlandse organisaties ziet AI als een hoog risico voor de continuïteit van kritieke processen. Dat gaat verder dan toegang tot een model alleen. Data, rekenkracht, software, cybersecurity, intellectueel eigendom en de mogelijkheid om over te stappen spelen daarin allemaal een rol. Wie alle AI-toepassingen rond één model of cloudleverancier bouwt, creëert nieuwe afhankelijkheden.
Wereldwijd noemt eveneens 59 procent volledige digitale soevereiniteit onrealistisch. Iets meer dan de helft, 54 procent, denkt de eigen positie te kunnen versterken zonder concurrentiekracht in te leveren.
Capgemini adviseert een risicogestuurde aanpak. Daarin moet je als bedrijf bepalen welke processen niet mogen uitvallen, welk risico acceptabel is en welke maatregelen nodig zijn. Daarbij moet gedacht worden aan het spreiden van afhankelijkheden, het testen van een exitstrategie of een tweede locatie.