Tien EU-landen, waaronder Nederland, verzetten zich tegen een Duits voorstel om AI-regels voor industriële sectoren te verzachten. Zij waarschuwen dat het plan zou resulteren in “deregulering, niet vereenvoudiging.” Ambassadeurs van de 27 EU-lidstaten proberen een compromis te vinden, voordat een definitieve deal getekend wordt.
Duitsland heeft zich de afgelopen weken als uitgesproken voorstander geprofileerd van een plan om AI-vereisten voor een reeks industrieën over te hevelen van de AI Act naar sectorale wetgeving. Dat plan, gesteund door industriegiganten als Siemens en Bosch, is nu het voornaamste twistpunt in de lopende onderhandelingen over een versoepeling van de Europese AI-regelgeving. Die versoepelingsoperatie werd in november 2025 in gang gezet. De reden was om Europa’s concurrentiepositie in de mondiale AI-race te versterken.
De tegenstand is vastgelegd in een document dat door Politico is ingezien. Daarin waarschuwen Oostenrijk, Denemarken, Nederland, Slowakije, Slovenië en Spanje dat het voorstel zou “resulteren in deregulering, niet vereenvoudiging.” Griekenland, Portugal, Roemenië en Letland hebben zich inmiddels ook aangesloten bij dat standpunt, zo meldden twee EU-diplomaten.
Duitsland gaat ver, maar niet ver genoeg
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz steunde het plan publiekelijk tijdens de industriebeurs in Hannover. Zijn digitaal minister Karsten Wildberger voegde daar wel aan toe dat de oorspronkelijke plannen nog niet ver genoeg gaan. Duitsland stelt, in lijn met het Europees Parlement, dat dubbele verplichtingen, overlappende eisen en rechtsonzekerheid voor hoog-risico AI-toepassingen in al gereguleerde sectoren moeten worden aangepakt.
Lobbyorganisaties Orgalim en Digital Europe hebben een brief gestuurd aan vertegenwoordigers van EU-landen, met daarin een waarschuwing tegen overlappende en soms inconsistente verplichtingen. Een woordvoerder van Siemens liet daarbij aan Politico weten dat EU-wetgevers hun belofte van het stoppen van dubbele regulering moeten nakomen en dat de kwestie van dubbele regulering onder de AI Act en machinerichtlijnen “onaangetast blijft.”
Parlement zoekt alternatieven
Binnen het Europees Parlement pleit de centrumlinkse fractie voor een sterkere positie. AI-onderhandelaar Brando Benifei vreest echter dat een verschuiving naar een sectorale aanpak de eenheid van de AI Act ondermijnt. Om een versnippering in twaalf afzonderlijke systemen te voorkomen, gaat hij met de Raad in gesprek over alternatieven. Nog deze week komen ambassadeurs van de 27 EU-lidstaten bijeen om een compromis te zoeken. Een definitieve driehoeksdeal tussen Parlement, de Raad van de EU en de Commissie staat gepland voor volgende week.
De discussie past in een bredere Europese beweging om technologieregulering te verlichten. De EU overweegt de GDPR te versoepelen ten behoeve van AI-ontwikkeling, als onderdeel van een bredere Digital Omnibus-operatie. Tegelijkertijd investeert de Europese Commissie 1 miljard euro in AI via de Apply AI-strategie, gericht op tien cruciale sectoren.
De AI Act op een tweesprong
De kern van deze discussie draait om de spanning tussen juridische eenheid en sectorale werkbaarheid binnen het Europese IT-landschap. De AI Act is bedoeld als een horizontaal kader. Het Duitse kamp pleit nu voor integratie in bestaande sectorwetgeving om de gevreesde ‘dubbele regulering’ voor de industrie te voorkomen. Voor IT-architecten, CTO’s en ontwikkelaars in de maakindustrie en robotica is dit cruciaal.
De uitkomst bepaalt of zij straks moeten voldoen aan een centrale set regels, of dat zij te maken krijgen met een versnipperd landschap waarbij AI-compliance per sector (zoals zorg, transport of machinebouw) verschilt. De waarschuwing voor deregulering vanuit Nederland en andere landen suggereert dat de strikte controle op algoritmen mogelijk verwatert ten gunste van industriële belangen.
Deze ontwikkelingen signaleren een fundamentele koerswijziging in de Europese technologiestrategie, waarbij de focus verschuift van loutere bescherming naar mondiale concurrentiekracht. Voor AI-startups en scale-ups is de mogelijke versoepeling van de GDPR en de Digital Omnibus-operatie van strategisch belang. Het kan immers de drempels voor het trainen van modellen op Europese data aanzienlijk verlagen.
De combinatie van een miljardeninjectie via de Apply AI-strategie en de roep om minder regeldruk laat zien dat de EU de balans probeert te vinden tussen haar waarden en de noodzaak om technologisch relevant te blijven naast de Verenigde Staten en China. Voor de IT-sector betekent dit dat de komende jaren niet alleen technisch, maar vooral ook juridisch en strategisch uitdagend blijven door deze voortdurende beleidshervormingen.