AI-workloads zorgen voor een snel groeiende en moeilijk voorspelbare stroomvraag. Dat blijkt uit het rapport AI meets the grid van het Capgemini Research Institute. Bijna 80 procent van de nutsbedrijven verwacht extremere vraagpatronen, terwijl 77 procent moeite heeft om toekomstige behoeften nauwkeurig te ramen.
Het Capgemini Research Institute ondervroeg meer dan 600 senior executives uit de elektriciteitssector voor het rapport AI meets the grid: shaping the data center power play. De conclusie is dat energiesystemen belanden in een nieuwe fase. Dat komt omdat AI-workloads steeds onvoorspelbaarder worden. Niet de omvang van de vraag is daarin de grootste uitdaging, maar de onzekerheid erover.
Dat heeft alles te maken met zogeheten phantom loads. Een meerderheid van de elektriciteitsmanagers (67 procent) verwijst naar stroomaanvragen van datacenters die uiteindelijk nooit worden gerealiseerd. Bijna één op de vijf (19 procent) van die aanvragen valt in die categorie. Nutsbedrijven plannen zo capaciteit voor vraag die misschien nooit komt, wat het risico vergroot op zowel over- als onderinvestering. Daarbovenop verwacht 68 procent van de elektriciteitsmanagers tekorten. Dit omdat de vraag van datacenters sneller groeit dan de capaciteit om het aanbod uit te breiden.
Dubbele rol van AI
Die onzekerheid treft niet alleen nutsbedrijven. Ook hyperscalers staan voor grote beslissingen qua infrastructuur terwijl het erg lastig is om betrouwbaar te voorspellen wanneer en waar netaansluiting beschikbaar is. Geografisch concentreert het probleem zich ook. Meer dan de helft van de elektriciteitsmanagers noemt load-concentratie een belangrijk obstakel voor betrouwbare dienstverlening.
Tegelijk ziet 60 procent van de nutsbedrijven AI juist als oplossing voor betere netprestaties. Geavanceerde AI-analyses kunnen volgens hen verbeteringen van meer dan 10 procent opleveren op het vlak van storingen, productiviteit en uitvalpreventie. Maar de adoptie loopt achter. Slechts 16 procent heeft al geavanceerde AI-gedreven benaderingen geïmplementeerd. Eerder schreven we al over de ingrijpende veranderingen die AI al afdwingt in de Nederlandse datacentermarkt, zoals de overstap naar liquid cooling en directe hoogspanningsaansluitingen door datacenters die niet langer op netbeheerders willen wachten.
On-site energie als uitweg
Om netbeperkingen te omzeilen, zetten datacenters steeds vaker in op eigen energieopwekking. Bijna drie op de tien datacenters maakt al gebruik van on-site oplossingen. Zo’n 39 procent plant die stap binnen een tot twee jaar. Meer dan 70 procent verwacht daarmee de afhankelijkheid van het elektriciteitsnet binnen vijf jaar aanzienlijk te verminderen. Opvallend is dat 86 procent die onafhankelijkheid als een competitief voordeel ziet.
Hernieuwbare energie alleen volstaat vandaag echter niet meer, aldus acht op de tien elektriciteitsmanagers. Zowel battery energy storage systems als tijdelijk aardgas worden ingezet om de kloof te overbruggen, in afwachting van opschaling van duurzame alternatieven. De netcongestieproblemen die daarbij een rol spelen zijn ook in Nederland al volop zichtbaar. De ACM drong eerder aan op versnelde maatregelen, omdat netcongestie blijft groeien.
“AI verandert elektriciteitssystemen op een manier die veel verder gaat dan een stijgende vraag alleen. Het legt structurele beperkingen bloot in netcapaciteit, planning en beschikbaarheid van stroom, terwijl het de vraag dynamischer en moeilijker voorspelbaar maakt”, zegt Claire Gauthier, Global Head of Energy & Utilities bij Capgemini.