Meer dan 80 procent van de Nederlanders accepteert privacyvoorwaarden omdat weigeren simpelweg geen reële optie lijkt. Driekwart ervaart het delen van data als een verborgen prijs van het online leven. Dat blijkt uit onderzoek van Conclusion onder ruim 1000 Nederlanders. Het overheersende gevoel bij de respondenten is machteloosheid, niet onverschilligheid.
Privacyvoorwaarden accepteren zonder ze te lezen, gegevens achterlaten bij een aankoop en er maar op vertrouwen dat het wel goed komt. Voor veel Nederlanders is dat dagelijkse realiteit, maar echt vrijwillig is het niet. Dat blijkt uit onderzoek van IT- en businesstransformatiedienstverlener Conclusion onder ruim 1000 personen. Bovendien vindt 68 procent het niet logisch dat een dienst gratis is in ruil voor toegang tot persoonlijke gegevens.
Gewenning, maar geen acceptatie
Iets meer dan de helft van de Nederlanders (53 procent) geeft toe dat data delen zo normaal is geworden dat ze er nauwelijks nog bij stilstaan. Onder jongeren van 16 tot 29 jaar loopt dat op naar 64 procent. Dat betekent niet dat het gaat om onverschilligheid, benadrukt het onderzoek. Ook jongeren accepteren voorwaarden niet bewust, ze doen het omdat ze geen keuze ervaren.
Friso Spinhoven, hoofd Responsible AI bij Conclusion, zegt daarover: “Consumenten zijn niet naïef over hun data. Ze voelen zich klemgezet. Ze weten dat ze een prijs betalen, maar zien geen alternatief.”
Dat gevoel past in een breder patroon. Uit eerder onderzoek bleek dat 49 procent van de Nederlanders de overheid het meest vertrouwt voor de verwerking van persoonlijke data, commerciële partijen scoren daarbij aanzienlijk lager. Een grote groep (zo’n 70 procent) consumenten vindt transparantie over dataverzameling zeer belangrijk.
Vertrouwen moet worden verdiend
Ruim de helft (57 procent) van de Nederlanders vertrouwt erop dat bedrijven zorgvuldig omgaan met hun data. Stevig is dat vertrouwen allerminst. Tegelijkertijd toont recent onderzoek van Proximus NXT dat 20 procent van de Nederlandse organisaties zelf geen volledige controle heeft over de eigen data.
“Organisaties moeten zichzelf de vraag durven stellen: zou ik dit ook doen als de klant meekeek? Pas als het antwoord ja is, bouw je aan vertrouwen. En dat vertrouwen is, zo laat dit onderzoek zien, schaarser dan veel bedrijven denken,” aldus Spinhoven.
Daarbij is privacybewustzijn oneven verdeeld. Uit ander uitgevoerd onderzoek blijkt dat consumenten met meer kennis van privacywetgeving ook meer vertrouwen in AI-toepassingen tonen. Juist omdat consumenten het overzicht kwijtraken, stelt Conclusion dat organisaties de plicht hebben transparant te zijn over welke data ze verzamelen, waarom, en wat ze ermee doen.