Er is nog geen besluit genomen over het structureel gebruik van Microsoft Copilot Chat bij het UWV. Dat schrijft minister Vijlbrief van Sociale Zaken in antwoord op Kamervragen van D66. Volgens de minister gaat het om een tijdelijke en beperkte pilot, waarbij geen persoonsgegevens mogen worden verwerkt. De test loopt tot het einde van het jaar.
UWV
De vragen volgden op het besluit van het UWV om niet verder te gaan met de chatbot Le Chat van Mistral. Vorig jaar maakte het UWV bekend dat individuele medewerkers vanaf hun werkplek alleen toegang hadden tot deze chatbot. Begin mei werd duidelijk dat de uitkeringsinstantie in plaats daarvan kiest voor Microsoft Copilot Chat Web. Die oplossing draait binnen de bestaande Microsoft-omgeving van het UWV.
D66 wilde weten waarom voor Microsoft is gekozen en welke risico’s daaraan verbonden zijn. Kamerleden El Boujdaini en Neijenhuis vroegen de minister onder meer naar de omgang met persoonsgegevens, mogelijke vendor lock-in en geopolitieke afhankelijkheid van een niet-Europese aanbieder. Volgens Vijlbrief zijn dat relevante aandachtspunten, maar betekent de huidige pilot niet dat het UWV zich structureel aan Microsoft verbindt.
Risico’s
De minister noemt drie belangrijke risico’s. Het eerste risico is dat gebruikers onbedoeld persoonsgegevens invoeren in de chatbot. Om dat te voorkomen, staat het UWV tijdens de pilot geen dossiergebonden of persoonsgebonden gebruik toe. Medewerkers mogen de tool dus niet gebruiken voor informatie over individuele burgers of uitkeringsdossiers. Daarnaast gelden gebruiksregels en toezicht. Toegang wordt alleen verleend aan medewerkers die de e-learning AI-geletterdheid Basis succesvol hebben afgerond.
De andere twee risico’s gaan over afhankelijkheid van één leverancier en bredere geopolitieke afhankelijkheid. Microsoft is een Amerikaanse aanbieder en publieke organisaties moeten volgens de minister zorgvuldig omgaan met Europese datasoevereiniteit en strategische autonomie. Vijlbrief stelt dat deze aspecten expliciet worden meegenomen in de evaluatie van de pilot.
Alternatieven
Tegelijkertijd onderzoekt het UWV alternatieven, waaronder Europese en soevereine AI-oplossingen. Daarmee wil de organisatie voorkomen dat een eventuele vervolgstap automatisch leidt tot afhankelijkheid van één technologiebedrijf. De tijdelijke test met Copilot Chat vormt volgens de minister dan ook geen keuze voor structurele inzet of uitbreiding.
De kwestie past in een bredere discussie binnen de overheid over het gebruik van generatieve AI. Publieke organisaties willen profiteren van de mogelijkheden van AI, bijvoorbeeld voor ondersteuning bij tekstverwerking, samenvattingen of interne kennisvragen. Tegelijkertijd zijn de risico’s groot wanneer gevoelige gegevens in commerciële AI-systemen terechtkomen of wanneer cruciale digitale processen afhankelijk worden van buitenlandse leveranciers.
Evalulatie
Vijlbrief benadrukt dat de pilot binnen de rijksbrede kaders voor verantwoord gebruik van generatieve AI past. Wel plaatst hij daarbij de kanttekening dat het gebruikte systeem geen open of Europees AI-model is. Dat maakt de evaluatie extra belangrijk. Begin volgend jaar zal de minister meer details delen over de proef met Microsoft Copilot bij het UWV. Pas daarna kan worden beoordeeld of en onder welke voorwaarden de inzet van generatieve AI binnen de organisatie wordt voortgezet.