Eerder kwam al naar buiten dat het UWV de Europese AI-chatbot Le Chat van Mistral inruilt voor Microsoft Copilot Chat Web. Dat wekt vragen bij verschillende kamerleden, die minister Vijlbrief om opheldering hebben gevraagd. Ze willen weten hoe de keuze zich verhoudt tot de kabinetsambities op het gebied van digitale soevereiniteit.
D66 wil van minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid weten hoe hij het besluit beoordeelt om een Europees AI-alternatief in te ruilen voor een Amerikaanse toepassing. Daarbij zijn vooral de ambities van het kabinet rondom digitale soevereiniteit erg belangrijk. Verschillende Kamerleden vragen ook welke risico’s de minister ziet bij gebruik van Copilot, specifiek op het gebied van toegang tot persoonsgegevens, vendor lock-in en geopolitieke afhankelijkheden. Aanvullend willen ze weten welke interne gegevens van het UWV worden verwerkt tijdens de pilot.
Vragen over soevereiniteit en persoonsgegevens
Het UWV gaat dus niet verder met Le Chat als AI-tool voor medewerkers. Vorig jaar juni stelde de uitvoeringsorganisatie de Mistral-chatbot tijdelijk beschikbaar, in afwachting van een definitief gecontracteerde AI-oplossing. Dat was een bewuste keuze, want Le Chat voldoet aan de AVG en gold als Europees alternatief voor Amerikaanse tools.
Toch koos het UWV begin mei van dit jaar niet om door te gaan met Le Chat, maar met Microsoft Copilot Chat Web. Die oplossing draait binnen de al bestaande Microsoft-omgeving van het UWV. Volgens de organisatie biedt dat betere beheermogelijkheden en beveiligingsinstellingen. De pilot start half mei en loopt tot eind 2026.
Een woordvoerder van het UWV liet eerder weten: “Le Chat was bedoeld als een tijdelijke oplossing totdat een gecontracteerde ai-toepassing beschikbaar kon worden gesteld.” Daarmee lijkt de keuze voor Copilot eerder pragmatisch dan principieel. De Microsoft 365-infrastructuur was er immers al en Copilot sluit daar naadloos op aan.
Europa beweegt juist de andere kant op
Buurland Duitsland onderzoekt juist Microsoft-alternatieven voor de Bundestag en Frankrijk besloot eerder al Windows te vervangen door Linux op overheidssystemen. D66 vraagt dan ook expliciet hoe de UWV-keuze zich verhoudt tot die Europese beweging weg van Microsoft-afhankelijkheid. Bovendien blijkt uit onderzoek van de NOS dat een groot deel van de Nederlandse digitale infrastructuur al afhankelijk is van Amerikaanse cloudbedrijven. De partij vraagt zich verder nog af wat er momenteel al gebeurt om Europese en soevereine AI-oplossingen binnen de Nederlandse overheid te bevorderen.
Eerder onderzoek naar digitale soevereiniteit wees uit dat 74 procent van grote Nederlandse organisaties soevereiniteit als belangrijk criterium beschouwt bij IT-keuzes. Daaruit bleek ook dat de praktische uitvoering nog wel achterblijft. Het UWV liet wel weten dat er ondertussen wordt gekeken naar andere betrouwbare, soevereine alternatieven. Minister Vijlbrief heeft drie weken om te reageren.