AI is stevig ingebed op de Nederlandse werkvloer, maar de opbrengst blijft achter. Dat blijkt uit het AI-onderzoek 2026 van Info Support onder 400 IT-beslissers. Het gebruik groeit vooral van onderop, terwijl sturing, focus en eigenaarschap van bovenaf uitblijven. Zo ontstaat versnippering en blijft waarde liggen aldus het onderzoek.
De cijfers laten weinig ruimte voor twijfel. Maar liefst 92 procent van de respondenten gebruikt AI dagelijks voor het werk. In 44 procent van de organisaties gebruiken medewerkers zelfstandig tools als ChatGPT of Copilot. Het gaat dan voornamelijk om teksten te schrijven, samen te vatten of te brainstormen. Toch geeft slechts 23 procent aan dat AI onderdeel is van standaardtools of workflows via automatisering of integraties.
Het onderzoek is uitgevoerd door softwarespecialist Info Support in samenwerking met Markteffect, in maart en april 2026. De ondervraagden werken bij organisaties met meer dan vijftig medewerkers en zijn betrokken bij de IT-besluitvorming.
Juist die brede inzet blijkt geen garantie voor rendement. Meer dan de helft (58 procent) ziet meer potentie in AI dan er nu wordt benut. En 44 procent zet AI vooral in waar de tool toevallig beschikbaar is, niet waar de meeste waarde valt te halen. Het knelpunt zit niet in een gebrek aan ideeën. Ruim vier op de tien (45 procent) van de respondenten zeggen dat het vooral ontbreekt aan keuzes en focus.
Governance gap remt opschaling
Terwijl het gebruik groeit, blijft de sturing van bovenaf uit blijkt uit het onderzoek. Slechts 21 procent geeft aan dat het management de AI-strategie leidt en daar heldere doelen over heeft gesteld. Tegelijk noemt 22 procent het ontbreken van zo’n strategie als grootste uitdaging bij de implementatie. Info Support spreekt van een governance gap: gebruik groeit van onderop, terwijl regie ontbreekt.
“AI wordt volop gebruikt, maar de waarde blijft liggen”, legt Joop Snijder, Head of AI bij Info Support, uit. “Dat komt doordat het management niet stuurt en doelen vaag of afwezig zijn. Medewerkers maken dan hun eigen keuzes.” Volgens Snijder kijken werknemers vooral naar hoe ze hun eigen werk makkelijker maken, niet naar het verbeteren van bedrijfsprocessen. Omdat iedereen zijn eigen tools kiest, ontstaat versnippering en verlaat data de organisatie onveilig.
Eerst grip op processen
Bas Meerman, Managing Director bij Info Support, ziet een duidelijke voorwaarde. Organisaties die waarde uit AI willen halen, moeten volgens hem eerst grip krijgen op hun processen. Ze moeten helder krijgen hoe het werk echt verloopt en dat goed inrichten. Dat is geen bijzaak, maar een voorwaarde om AI daadwerkelijk waarde te laten toevoegen, stelt hij.
Het beeld sluit aan bij eerdere signalen uit de industrie. Zo deelde Siemens-topman Patrick Fokke onlangs cijfers waaruit blijkt dat in de bredere markt slechts 6 procent van de bedrijven AI daadwerkelijk schaalbaar en waardevol heeft geimplementeerd. Tijdens een besloten peiling bij industriele topbestuurders lag dat aandeel zelfs op 3 procent. Ook daar luidde de conclusie dat de rest de voordelen wel ziet, maar worstelt met de adoptie.
Beperkte regie op leveranciers
Naast governance wijst het onderzoek op de afhankelijkheid van AI-modellen en hun leveranciers. Wat gebeurt er als tools na een update anders werken of functies laten vallen? Slechts een op de tien (11 procent) heeft daarvoor een vastgestelde strategie met concrete maatregelen. Bij 41 procent bestaat er wel beleid, maar is dat nog niet uitgewerkt of wordt het niet altijd toegepast.
Datasoevereiniteit speelt eveneens een rol. Vier op de tien organisaties gebruiken uitsluitend AI-oplossingen die in Europa worden gehost. Nog eens 39 procent heeft daar een lichte voorkeur voor, zonder dat het doorslaggevend is. Financieel voordeel ervaren de meeste organisaties overigens wel. Meer dan een derde (36 procent) noemt tijdsbesparing en procesverbetering, terwijl 19 procent ook een hogere omzet toeschrijft aan AI.