De nationale ai-fabriek in Groningen krijgt vermoedelijk een minder krachtige supercomputer dan anderhalf jaar geleden gepland. Het investeringsbudget van 64 miljoen euro loopt vast op fors gestegen componentprijzen en leveringsproblemen. Het systeem moet eind 2027 of begin 2028 volledig werkzaam zijn.
De rekenkracht van de geplande ai-supercomputer in Groningen valt naar alle waarschijnlijkheid lager uit dan oorspronkelijk voorzien was. De reden is verklaarbaar, namelijk dat de prijzen van GPU’s, geheugen en opslag hard zijn gestegen, terwijl levering stroef verloopt. Het budget van 64 miljoen euro rekt daardoor minder ver dan bij de initiële plannen van anderhalf jaar geleden.
Alex Berg voert vanuit Surf de supervisie over de aanbestedingen van zowel de supercomputer als het datacenter. Hoeveel videokaarten het systeem uiteindelijk krijgt, kan hij tijdens de lopende procedure niet zeggen. ‘Er zitten op dit moment heel veel onzekerheden in de markt en daarmee ook in de kosten en planning’, zegt hij.
Geheugenmarkt onder hoogspanning
Die onzekerheid komt niet uit de lucht vallen. Sommige geheugenchips zijn in een jaar tijd vijf keer zo duur geworden. Eerder dit jaar berichtten wij al dat de inkoopprijzen voor DRAM met zo’n 60 procent stegen door de honger van ai-servers. Techzine noteerde voor het eerste kwartaal van 2026 zelfs prijsstijgingen tot 95 procent ten opzichte van het kwartaal ervoor.
High Bandwidth Memory, essentieel voor AI-training, kent een structureel tekort. De capaciteit voor 2026 is volgens leveranciers grotendeels vergeven aan grote afnemers en nieuwe productiecapaciteit komt pas rond 2029 of 2030 beschikbaar. Terwijl processors sneller blijven worden, loopt traditioneel computergeheugen inmiddels tegen fysieke grenzen aan.
Werkpaard, geen prestigeproject
De machine moet krachtig genoeg zijn om geavanceerde AI-modellen te trainen. Tegelijk is het de bedoeling dat het een dagelijks werkpaard wordt voor startups, scale-ups, onderzoekers, onderwijsinstellingen en publieke organisaties. Volgens Berg draait het niet alleen om hardware, maar ook om de inrichting, de software en de beveiliging voor privacygevoelige data.
De ai-fabriek kwam er dankzij ruim 70 miljoen euro Europese financiering, aangevuld met 70 miljoen euro van het kabinet en zo’n 60 miljoen uit de regio. Doel is Nederland minder afhankelijk te maken van Amerikaanse en Chinese ai-platformen.
Lees ook: Vrije Universiteit Brussel neemt supercomputer ‘Sofia’ in gebruik
Impact Nederlandse bedrijfsleven
Voor het Nederlandse bedrijfsleven is de faciliteit in Groningen meer dan een prestigeobject. Waar techgiganten als Microsoft en Google miljarden pompen in eigen clusters, hebben mkb-bedrijven, scale-ups en industriële spelers vaak geen toegang tot betaalbare, grootschalige rekenkracht voor het trainen en finetunen van eigen modellen. De nationale AI-fabriek moet die drempel verlagen door een betrouwbare, soevereine infrastructuur te bieden.
Bedrijven kunnen er experimenteren met zware ai-toepassingen zonder afhankelijk te zijn van commerciële partijen buiten Europa of direct tegen astronomische cloudrekeningen aan te lopen. Daarnaast waarborgt de Europese en publieke opzet dat intellectueel eigendom en privacygevoelige data binnen strenge wet- en regelgeving verwerkt worden. Dat is met name voor sectoren als de zorg, finance en hightech een harde randvoorwaarde.
Twee aanbestedingen, één tijdlijn
Naast de supercomputer loopt de aanbesteding voor het datacenter in de provincie Groningen. Besluitvorming daarover wordt komende maand verwacht. De finale voorstellen zijn binnen en worden beoordeeld. Naast prijs wegen haalbaarheid van de planning, soevereiniteit, duurzaamheid en kwaliteit van dienstverlening mee.
Een datacentercontract betekent nog niet dat de supercomputer er staat. De twee trajecten zijn nauw verweven. De aanbesteding van de AI-supercomputer wordt naar verwachting in januari 2027 afgerond, waarna het systeem eind 2027 of begin 2028 operationeel kan zijn.