De EU-lidstaten willen voor het einde van 2026 een definitief akkoord bereiken over de digitale euro. Dat blijkt uit een verslag van minister Eelco Heinen van Financiën over de Ecofinraad van begin oktober. Over meerdere onderdelen wordt nog wel onderhandeld.
De Ecofinraad, waarin de ministers van Financiën van de 27 lidstaten zitten, kwam op 8 en 9 oktober bijeen. In zijn verslag aan de Tweede Kamer schrijft Heinen dat de raad streeft naar een ‘finaal akkoord’ over de digitale euro voor het einde van het jaar. Het Ierse voorzitterschap van de Raad sprak dezelfde ambitie uit.
Dat is geen eenvoudige opgave. De Raad van de EU bepaalde zijn standpunt al in december 2025, het Europees Parlement volgde in de zomer van dit jaar. Sindsdien voeren Commissie, Parlement en Raad triloogonderhandelingen. De eerste ronde vond in september plaats en ook deze maand wordt verder gepraat.
De digitale euro is een digitale tegenhanger van contant geld, uitgegeven door de Europese Centrale Bank. Dat is iets anders dan het saldo op een bankrekening. Volgens het voorstel van de Europese Commissie wordt de digitale euro bruikbaar naast cash, is het gebruik niet verplicht en moet betalen ook offline kunnen.
Compensatiemodel en acceptatie liggen nog op tafel
Over veel onderwerpen is nog geen overeenstemming. Heinen noemt het compensatiemodel, de uitrol van de digitale euro, de toegang tot en acceptatie van zowel contant geld als de digitale euro en mogelijke uitzonderingen. Vooral de aanstaande acceptatieplicht voor handelaren en winkeliers geldt al langer als een gevoelig dossier. De digitale euro en de verordening over contant geld (LTCR) vormen samen het zogeheten pakket voor de gemeenschappelijke munt. De Kamer wordt daar maandelijks over geïnformeerd. Nederland zegt zich in te zetten om de Nederlandse belangen op deze punten te waarborgen.
Ook privacy blijft gevoelig. Het Parlement wil privacy-by-design en privacy-by-default, dataminimalisatie en technieken als zero-knowledge proofs. Bij offline betalingen zouden alleen betaler en ontvanger de transactiegegevens kennen. Daarnaast komt er een maximumbedrag dat iemand in digitale euro’s mag aanhouden. Volgens het Parlement moet de Commissie dat plafond vaststellen op advies van de ECB en minstens elke twee jaar opnieuw bepalen.
Pilot in 2027, uitrol in 2029
Intussen bereidt de ECB zich voor. De centrale bank wil vaart maken en plant een praktijktest van twaalf maanden vanaf de tweede helft van 2027, met 36 geselecteerde betaaldienstverleners. Ook wordt de testgroep uitgebreid naar winkeliers en handelaren om betalingen aan de kassa en online in de praktijk te beproeven. Daarin worden technische functies, operationele processen en de gebruikerservaring getoetst. Een definitieve uitrol staat gepland voor 2029. Toch is dat geen uitgemaakte zaak. De ECB benadrukt dat zij pas over de uitgifte beslist als de EU de verordening formeel heeft goedgekeurd.
Lees ook: Van iDeal naar Wero: alles over het nieuwe Europese betaalsysteem
Breder financieel pakket en blockchain-infrastructuur
De plannen voor de digitale euro staan niet op zichzelf, maar sluiten aan bij een bredere modernisering van het Europese betalings- en effectenverkeer. Tijdens dezelfde Ecofinraad stemden de ministers in met een voorstel dat toezicht binnen Europa gelijktrekt: het Market Integration and Supervision Package (MISP). Nu houden nationale autoriteiten zoals de AFM nog toezicht op eigen markten, maar straks moet de Europese toezichthouder ESMA de centrale controle krijgen over de grootste Europese beurzen, partijen die aandelen- en obligatietransacties afhandelen en cryptobedrijven. Het Europees Parlement bepaalt naar verwachting in december zijn definitieve standpunt over dit toezichtpakket.
Tegelijkertijd zet de ECB ook achter de schermen van de financiële sector stappen met nieuwe technologie. Waar de digitale euro bedoeld is voor alledaagse betalingen aan de kassa of in webwinkels, lanceerde de centrale bank op 21 september 2026 het zogeheten Pontes-systeem. Dit platform is puur bedoeld voor grootzakelijk gebruik tussen banken en financiële instellingen. Pontes koppelt handel op de blockchain rechtstreeks aan het officiële Europese TARGET-betalingsnetwerk. Hierdoor kunnen banken en beleggers grote transacties in bijvoorbeeld aandelen of obligaties rechtstreeks verhandelen via blockchaintechnologie. Dat kan meteen definitief betaalt met veilig geld van de centrale bank, zonder dat daar traditionele tussenpartijen of dagen wachttijd voor nodig zijn.