Belastingdienst, Douane en Toeslagen zien af van de overstap naar Microsoft 365. Ze kiezen voor een on-premises omgeving, aangevuld met Europese open source.
Dat staat in een Kamerbrief van staatssecretaris Eelco Eerenberg. Eerst komen mail en agenda in 2027 on-premises te draaien. Dat gebeurt op servers van de Belastingdienst of op servers die de dienst zelf controleert. Later in 2027 en in 2028 volgen Europese open source-oplossingen voor persoonlijke opslag en samenwerking. Daarmee volgt de dienst het advies van het Adviescollege ICT-Toetsing: niet uitgaan van één leverancier, maar per functionaliteit alternatieven onderzoeken.
Dat het on-premises-scenario nu wél kan, komt mede doordat de dienst meer datacentercapaciteit heeft. Bestaande licenties worden zoveel mogelijk hergebruikt om extra investeringen te beperken.
Helemaal pijnloos is die koerswijziging niet. Een aantal voorzieningen voor archiefbeheer en informatiehuishouding zat in het M365-pakket en is on-premises niet beschikbaar. Uiterlijk in de volgende stand-van-zakenbrief komt Eerenberg daarop terug.
Ook elders speelt digitale autonomie een rol. Bij de modernisering van de omzetbelasting neemt de Belastingdienst de hosting over van de leverancier. Eerder bleek nog dat de dienst het btw-systeem volledig uitbesteedde aan de VS en vasthield aan Amerikaans beheer. Die overname kost extra werk. De livegang van VAT-refund schuift naar april 2027, de uitrol van de binnenlandse omzetbelasting van 1 juli 2027 naar het derde kwartaal van dat jaar.
Vijf procent voor vernieuwing
Momenteel gaat ongeveer 55 procent van de informatievoorzieningscapaciteit naar essentiële modernisering, 40 procent naar wetgeving en externe verplichtingen en slechts vijf procent naar strategische vernieuwing. De technische achterstand ontstond doordat modernisering en Life Cycle Management lang te weinig prioriteit kregen. Pas in 2023 ging dat roer om.
Eind 2028 verwacht de Belastingdienst een omslagpunt. Het streven: maximaal 20 procent voor modernisering en minimaal 20 procent voor strategische vernieuwing. Toch tempert Eerenberg de verwachtingen. “Maar dat betekent niet dat alles tegelijk kan worden geïmplementeerd.” In de meeste ketens ligt namelijk al een grote voorraad initiatieven klaar.
Waar moet de vrijgekomen ruimte dan heen? Eerenberg noemt drie voorbeelden. Het bezwaarproces wordt herontworpen en geautomatiseerd, mede omdat generatieve AI het burgers makkelijker maakt om bezwaar in te dienen. Verder wil hij verouderde systemen planmatig vervangen, zodat ze niet op het laatste moment met voorrang moeten worden aangepakt. Ook komen er generieke voorzieningen, zoals het programma Grip op Gegevens en het Generiek Platform Document- en Archiefbeheer (GDA).
De Tweede Kamer debatteert morgen, 7 oktober, over het onderwerp. In het eerste kwartaal van 2027 volgt een roadmap met de concrete prioritering.