Nog geen jaar nadat het kabinet toelichtte waarom de Belastingdienst Microsoft 365 koos als de enige realistische optie voor de kantoorautomatisering van de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen, is de koers gewijzigd. Staatssecretaris Eelco Eerenberg zet de verdere uitrol voorlopig stil. Hij laat eerst opnieuw onderzoeken of een werkomgeving op eigen infrastructuur inmiddels haalbaar is.
De pauze volgt op een definitief advies van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT). Volgens het college leidt de huidige aanpak niet tot een geschikte werkomgeving. Ook is het programma onvoldoende in staat om te sturen op een veilige en toekomstbestendige oplossing. Eerenberg schrijft aan de Tweede Kamer dat de conclusies aansluiten bij de koers die hij eerder dit jaar al inzette. Hij wil eerst het on-premises-scenario opnieuw uitwerken voordat verdere stappen met Microsoft 365 worden gezet.
Van ‘enige realistische optie’ naar heroverweging
De koerswijziging is opmerkelijk. In oktober 2025 stelde het toenmalige kabinet dat een overstap naar Microsoft 365 de enige uitvoerbare en realistische oplossing was voor de modernisering van de digitale werkplek van circa 46.000 medewerkers. Volgens het ministerie bood geen van de onderzochte alternatieven op korte termijn hetzelfde niveau van functionaliteit, veiligheid, continuïteit en efficiëntie.
Hoewel het kabinet destijds erkende de afhankelijkheid van Amerikaanse technologiebedrijven te willen verminderen, werd geconcludeerd dat een Europees alternatief nog onvoldoende volwassen was. De primaire systemen van de Belastingdienst zouden daarom on-premises blijven draaien, terwijl uitsluitend de kantoorautomatisering naar Microsoft 365 zou verhuizen.
Nu kiest Eerenberg voor een nieuwe beoordeling. Volgens de staatssecretaris kunnen de omstandigheden in een jaar tijd zijn veranderd. Hij wijst onder meer op ontwikkelingen in het marktaanbod en de beschikbare datacentercapaciteit, waardoor oplossingen die vorig jaar nog niet haalbaar werden geacht inmiddels opnieuw kunnen worden beoordeeld.
Digitale autonomie weegt zwaarder
Het nieuwe onderzoek richt zich op een on-premises-omgeving waarbij de software draait op servers die volledig door de Belastingdienst worden beheerd. Daarbij worden niet alleen de technische mogelijkheden onderzocht, maar ook de gevolgen voor functionaliteit, gebruiksgemak, informatiehuishouding en de bedrijfsvoering van Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen.
De brief past in de bredere aandacht van het kabinet voor digitale autonomie. Eerenberg schrijft dat de langetermijnambitie ongewijzigd blijft: een “meer autonome en soevereine oplossing” die past bij de rijksonderdelen.
De staatssecretaris benadrukt dat voorlopig geen nieuwe stappen worden gezet met de uitrol van Microsoft 365. Pas nadat het alternatieve scenario volledig is uitgewerkt, volgt een nieuw besluit over het vervolg.
Kritisch advies AcICT
Het AcICT concludeert dat de huidige aanpak onvoldoende perspectief biedt op een geschikte werkplekomgeving en adviseert de ontwikkeling fundamenteel anders aan te pakken. De aanbevelingen worden meegenomen bij de verdere uitwerking van het nieuwe scenario.
Over ongeveer zes maanden volgt een evaluatie van het programma. Daarna wordt ook bekeken of het Adviescollege ICT-toetsing opnieuw betrokken wordt bij het verdere traject.