Nederlandse mkb-ondernemers maken in hoog tempo gebruik van kunstmatige intelligentie, maar zetten de technologie nog vooral in voor eenvoudige en afzonderlijke taken. Zeven op de tien ondernemers, 70 procent, gebruiken inmiddels AI. In 2025 was dat nog slechts 33 procent. Dat blijkt uit de MKB Barometer van softwarebedrijf Exact, uitgevoerd door onderzoeksbureau Markteffect onder ruim 1.700 Nederlandse ondernemers.
De sterke groei betekent niet dat AI al diep is doorgedrongen in de bedrijfsvoering. Ruim de helft van de ondervraagden, 56 procent, gebruikt de technologie vooral voor het schrijven van teksten of het maken van afbeeldingen. Slechts 36 procent zet AI in om meer inzicht te krijgen in bedrijfsprestaties.
Strategische toepassing
Volgens het onderzoek wordt een bredere toepassing onder meer geremd door onzekerheid en wantrouwen. Bijna de helft van de mkb-ondernemers staat huiverig tegenover AI. Ook zijn ondernemers terughoudend wanneer medewerkers met bedrijfsgegevens in AI-systemen werken. Van de respondenten zegt 48 procent dat spannend te vinden.
Tegelijkertijd verwachten veel ondernemers dat AI de manier waarop bedrijven functioneren ingrijpend kan veranderen. Twee op de vijf mkb’ers, 40 procent, denken dat traditionele bedrijfsmodellen in hun sector door de technologie zullen worden beïnvloed. Daarmee kan ook de manier waarop ondernemingen geld verdienen in de toekomst veranderen.
Ondanks de zorgen ziet een ruime meerderheid kansen. Twee derde van de ondernemers, 66 procent, beschouwt AI als een middel om efficiënter te werken. Voor 41 procent behoort investeren in de technologie tot de prioriteiten voor de komende periode.
Efficiënter werken
De vraag verschuift daarmee volgens Exact van óf ondernemers AI gaan gebruiken naar de manier waarop zij de technologie effectief kunnen toepassen. Dat laatste blijkt nog een uitdaging. Bijna de helft, 47 procent, weet niet goed hoe AI binnen de eigen organisatie optimaal kan worden ingezet.
De investeringsbereidheid verschilt sterk per bedrijfstak. In de accountancy noemt 61 procent investeren in AI een prioriteit. In de zakelijke dienstverlening geldt dat voor 53 procent. In de bouw blijft het aandeel steken op 27 procent, terwijl in de horeca 31 procent van de ondernemers AI-investeringen voorrang geeft.
Kunstmatige intelligentie
Volgens Joep Hoeks, Chief Product Officer bij Exact, gebruiken veel ondernemers AI nog als een losse toepassing naast hun bestaande werkzaamheden. De volgende stap is volgens hem dat de technologie wordt geïntegreerd in financiële processen.
AI kan bijvoorbeeld afwijkingen in de boekhouding automatisch signaleren, correcties voorstellen of gegevens analyseren over winstgevendheid, kasstromen en andere financiële indicatoren. Ook kan de technologie verklaren waarom resultaten afwijken van een begroting of eerdere perioden.
Automatiseren afzonderlijke taken
De grootste waarde van AI ligt volgens Hoeks daarom niet alleen in het automatiseren van afzonderlijke taken. De technologie kan juist bijdragen aan betere besluitvorming. Ondernemers zouden daardoor sneller inzicht krijgen in de financiële positie van hun bedrijf en meer tijd overhouden voor klanten, strategie en groei.