De overgrote meerderheid van de Nederlandse bedrijven wil een strenger klimaatbeleid, ook als dat op korte termijn extra kosten meebrengt. Dat blijkt uit de Business Breakthrough Barometer 2026 van de WBCSD en Future Up. Opvallend, want het Europees klimaatbeleid wordt juist op onderdelen afgezwakt.
De Barometer is het jaarlijkse onderzoek van de World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) in samenwerking met platform duurzaam ondernemen Future Up. De Barometer is een jaarlijkse pulse-check op de klimaattransitie, gebaseerd op inzichten van meer dan 300 topbestuurders in meer dan 50 landen. Uit de Nederlandse resultaten van 2026 blijkt dat 87 procent van de bedrijven voor aanscherping van klimaatbeleid is.
Dat is opvallend, want Europees klimaatbeleid wordt juist op onderdelen vertraagd. Het ETS2-systeem, het emissiehandelsmechanisme voor gebouwen en wegvervoer, werd eerder dit jaar met een jaar uitgesteld naar 2028. Tegelijkertijd legde de EU in maart 2026 wel een bindend 2040-klimaatdoel vast van 90 procent minder netto-uitstoot ten opzichte van 1990.
Meerderheid wil beleid nu al aanscherpen
Ruim de helft van de Nederlandse bedrijven, 54 procent, wil die aanscherping direct doorgevoerd zien, zelfs als dat op korte termijn extra kosten oplevert. Daarmee accepteren ze hogere kortetermijnuitgaven in ruil voor het vermijden van toekomstige fysieke risico’s, zoals schade door extreem weer of tegenvallende oogsten. Nog eens 33 procent steunt eveneens strenger beleid, maar wil dat pas later invoeren om kortetermijnkosten te beperken. Voor daadwerkelijk uitstel is nauwelijks draagvlak: slechts 2 procent is daar voorstander van.
Dit beeld past bij de wereldwijde trend uit eerdere edities van de Barometer. Uit de editie van 2025 bleek al dat 91 procent van de ondervraagde leiders wereldwijd hun investeringen in de netto-nul-transitie op peil hielden of verhoogden, ondanks politieke volatiliteit. Daarbij gaf 94 procent aan dat ondersteunend klimaat- en energiebeleid een cruciale factor is bij investeringsbeslissingen.
Lees ook: IFS lanceert AI-systeem voor industriële CO₂-reductie
Klimaatkosten al voelbaar in bedrijven
Drie op de vijf Nederlandse bedrijven verhoogden het afgelopen jaar hun duurzaamheidsinvesteringen. Van de bedrijven die hun klimaatdoelen aanpasten, scherpten bijna negen op de tien deze aan. Dat is niet zonder reden. Zo rapport de helft van de Nederlandse bedrijven al hogere kosten door extreem weer, hitte, droogte of overstromingen. Daarbij gaat het met name om stijgende verzekeringspremies en verstoringen in toeleveringsketens.
Toch ziet een groot deel van de bedrijven verduurzaming nog primair als een compliance-kwestie. Voor 48 procent blijft wet- en regelgeving de belangrijkste drijfveer. Groei en nieuwe marktkansen spelen een kleinere rol dan wereldwijd gemiddeld. Bedrijven zien klimaat en verduurzaming dus nog onvoldoende als strategische groeikans of kern van hun concurrentiekracht.
Netcongestie dwingt tot slimme keuzes
Voor de IT-sector en digitaliserende bedrijven vertalen deze aangescherpte klimaatwensen en -kosten zich direct naar de infrastructuur. In Nederland lopen organisaties en datacenters momenteel keihard tegen de grenzen van het stroomnet aan. Nu de roep om strenger klimaatbeleid vanuit het bedrijfsleven zelf toeneemt, wordt efficiënt energiebeheer binnen de IT-stack een bittere noodzaak.
Bedrijven worden door netcongestie gedwongen om kritischer te kijken naar het stroomverbruik van hun computing-power. Dit versnelt de transitie onder andere naar ‘Green IT’, waarbij de focus verschuift naar extreem energie-efficiënte cloud-architecturen, het minimaliseren van onnodige data-opslag of het optimaliseren van softwarecode om de belasting op de infrastructuur te verlagen. Ook kan er gedacht worden aan het verschuiven van datacenters, naar minder centrale plekken.
De urgentie wordt extra vergroot door de massale adoptie van enterprise AI-systemen. Hoewel AI-tooling cruciaal is voor het automatiseren en optimaliseren van bedrijfsprocessen, zorgt de enorme rekenkracht die hiervoor nodig is voor een exponentiële stijging van het energie- en waterverbruik in datacenters.
Bedrijven die vasthouden aan ambitieuze klimaatdoelen, komen hierdoor in een spagaat terecht: ze willen digitaliseren en innoveren met AI, maar moeten tegelijkertijd hun footprint verkleinen op een overbelast stroomnet. Duurzaamheidsinvesteringen zullen de komende jaren dan ook vaker naar slimme IT-oplossingen vloeien, zoals algoritmen die draaien op basis van de beschikbaarheid van hernieuwbare energie of het verplaatsen van zware workloads naar minder zwaarbelaste regio’s.
Duidelijk beleid als basis voor investeringen
Ankie van Wersch, CEO van Future Up: “Om de businesscase van verduurzaming minder vanuit compliance, en meer strategisch te benaderen, hebben ze duidelijk en voorspelbaar beleid nodig. Daarmee wordt een eerlijk speelveld gecreëerd dat bedrijven helpt om hun ketens, kostenpositie en concurrentiekracht veilig te stellen.”
Peter Bakker, voorzitter en CEO van WBCSD, stelt dat bedrijven wereldwijd steeds duidelijker de voordelen van verduurzamen zien voor hun concurrentiepositie, weerbaarheid en leveringszekerheid. “De vraag is niet of bedrijven willen investeren, maar of overheden zorgen voor de duidelijkheid en samenhang die nodig zijn om die investeringen mogelijk te maken.”
In ander nieuws: Meeste bedrijventerreinen kampen met groen- en watertekort